9.1 Balans per 31 december 2021
(voor resultaatbestemming) (x € 1.000)
| ref. | 2021 | 2020 | |
|---|---|---|---|
| Activa | |||
| Vaste activa | |||
| Immateriële vaste activa | |||
| Kosten van verwerving van intellectuele rechten | 9.5.1 | 1.091 | 1.735 |
| Totaal van immateriële vaste activa | 1.091 | 1.735 | |
| Vastgoedbeleggingen | |||
| Daeb vastgoed in exploitatie | 9.5.2 | 2.613.501 | 2.182.589 |
| Niet-daeb vastgoed in exploitatie | 9.5.3 | 38.606 | 34.918 |
| Onroerende zaken verkocht onder voorwaarden | 9.5.4 | 23.410 | 22.300 |
| Vastgoed in ontwikkeling bestemd voor eigen exploitatie | 9.5.5 | 8.274 | 17.155 |
| Totaal van vastgoedbeleggingen | 2.683.791 | 2.256.962 | |
| Materiële vaste activa | |||
| Onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie | 9.5.6 | 5.438 | 5.525 |
| Totaal van materiële vaste activa | 5.438 | 5.525 | |
| Financiële vaste activa | |||
| Latente belastingvorderingen | 9.5.7 | 2.860 | 4.795 |
| Totaal van financiële vaste activa | 2.860 | 4.795 | |
| Som der vaste activa | 2.693.180 | 2.269.017 | |
| Vlottende activa | |||
| Voorraden | |||
| Vastgoed bestemd voor de verkoop | 9.5.8 | 1.953 | 1.558 |
| Overige voorraden | 9.5.9 | 264 | 238 |
| Totaal voorraden | 2.217 | 1.797 | |
| Vorderingen | |||
| Huurdebiteuren | 9.5.10 | 505 | 481 |
| Overheid | 9.5.11 | 6 | 58 |
| Belastingen en premies sociale verzekeringen | 9.5.12 | 839 | - |
| Overige vorderingen | 9.5.13 | 704 | 515 |
| Overlopende activa | 9.5.14 | 64 | 72 |
| Totaal van vorderingen | 2.118 | 1.125 | |
| Liquide middelen | 9.5.15 | 19.826 | 2.505 |
| Totaal van vlottende activa | 24.161 | 5.427 | |
| Totaal van activa | 2.717.341 | 2.274.444 |
| (x € 1.000) | Ref. | 2021 | 2020 |
|---|---|---|---|
| Passiva | |||
| Eigen vermogen | |||
| Herwaarderingsreserves | 9.5.16 | 1.190.479 | 1.018.555 |
| Overige reserves | 9.5.17 | 531.866 | 492.485 |
| Resultaat na belastingen van het boekjaar | 9.5.18 | 424.481 | 211.305 |
| Totaal van eigen vermogen | 2.146.826 | 1.722.345 | |
| Voorzieningen | |||
| Voorziening onrendabele investeringen en herstructureringen | 9.5.19 | 6.223 | 288 |
| Overige voorzieningen | 9.5.20 | 460 | 454 |
| Totaal van voorzieningen | 6.682 | 741 | |
| Langlopende schulden | |||
| Schulden aan overheid | 9.5.21 | 16.406 | 17.170 |
| Schulden aan kredietinstellingen | 492.844 | 494.128 | |
| Verplichtingen inzake onroerende zaken verkocht onder voorwaarden | 9.5.22 | 21.033 | 20.561 |
| Totaal van langlopende schulden | 530.282 | 531.860 | |
| Kortlopende schulden | |||
| Schulden aan kredietinstellingen | 9.5.23 | 18.406 | 4.197 |
| Schulden aan leveranciers | 9.5.24 | 1.795 | 2.460 |
| Schulden aan overheid | 9.5.25 | 764 | - |
| Schulden ter zake van belastingen en premies sociale verzekering | 9.5.26 | 2.618 | 3.218 |
| Schulden ter zake van pensioenen | 9.5.27 | - | 6 |
| Overige schulden | 9.5.28 | 1.220 | 1.131 |
| Overlopende passiva | 9.5.29 | 8.747 | 8.486 |
| Totaal van kortlopende schulden | 33.550 | 19.498 | |
| Totaal van passiva | 2.717.341 | 2.274.444 |
9.2 Winst-en-verliesrekening over 2021
| Functioneel model (x € 1.000) | ref. | 2021 | 2020 |
|---|---|---|---|
| Huuropbrengsten | 9.6.1 | 101.087 | 97.725 |
| Opbrengsten servicecontracten | 9.6.2 | 2.813 | 2.606 |
| Lasten servicecontracten | 9.6.3 | 2.996- | 3.066- |
| Overheidsbijdragen | 9.6.4 | - | - |
| Lasten verhuur- en beheeractiviteiten | 9.6.5 | 8.359- | 8.185- |
| Lasten onderhoudsactiviteiten | 9.6.6 | 26.106- | 21.424- |
| Overige directe operationele lasten exploitatie bezit | 9.6.7 | 16.420- | 17.176- |
| Nettoresultaat exploitatie van vastgoedportefeuille | 50.020 | 50.480 | |
| Omzet verkocht vastgoed in ontwikkeling | 9.6.8 | - | - |
| Lasten verkocht vastgoed in ontwikkeling | 9.6.9 | - | - |
| Toegerekende organisatiekosten | 9.6.10 | - | - |
| Toegerekende financieringskosten | 9.6.11 | - | - |
| Nettoresultaat verkocht vastgoed in ontwikkeling | - | - | |
| Verkoopopbrengst vastgoedportefeuille | 9.6.12 | 4.436 | 4.577 |
| Toegerekende organisatiekosten | 9.6.13 | 209- | 253- |
| Boekwaarde verkochte vastgoedportefeuille | 9.6.14 | 2.995- | 3.015- |
| Netto gerealiseerd resultaat verkoop vastgoedportefeuille | 1.232 | 1.309 | |
| Overige waardeveranderingen vastgoedportefeuille | 9.6.15 | 10.349- | 324 |
| Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille | 9.6.16 | 409.351 | 179.936 |
| Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille verkocht onder voorwaarden | 9.6.17 | 701 | 411 |
| Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille bestemd voor verkoop | 9.6.18 | 374 | 154- |
| Waardeveranderingen vastgoedportefeuille | 400.077 | 180.517 | |
| Opbrengsten overige activiteiten | 9.6.19 | 1.336 | 952 |
| Kosten overige activiteiten | 9.6.20 | - | - |
| Netto resultaat overige activiteiten | 1.336 | 952 | |
| Overige organisatiekosten | 9.6.21 | 9.225- | 1.554- |
| Kosten omtrent leefbaarheid | 9.6.22 | 2.040- | 2.005- |
| Waardeveranderingen van financiële vaste activa en van effecten | 9.6.23 | - | - |
| Opbrengst van vorderingen die tot de vaste activa behoren en van effecten | 9.6.24 | - | - |
| Andere rentebaten en soortgelijke opbrengsten | 9.6.25 | 1 | - |
| Rentelasten en soortgelijke kosten | 9.6.26 | 11.724- | 12.006- |
| Saldo financiële baten en lasten | 11.723- | 12.006- | |
| Totaal van resultaat voor belastingen | 429.677 | 217.692 | |
| Belastingen | 9.6.27 | 5.196- | 6.387- |
| Resultaat deelnemingen | 9.6.28 | - | - |
| Totaal van resultaat na belastingen | 424.481 | 211.305 |
9.3 Kasstroomoverzicht
| (directe methode) (x € 1.000) | 2021 | 2020 | ||
|---|---|---|---|---|
| Kasstroom uit operationele activiteiten | ||||
| Ontvangsten | ||||
| Huurontvangsten | 101.008 | 97.902 | ||
| Vergoedingen | 3.172 | 3.061 | ||
| Overheidsontvangsten | - | - | ||
| Overige bedrijfsontvangsten | 562 | 423 | ||
| Ontvangen interest (uit operationele activiteiten) | 1 | - | ||
| Saldo ingaande kasstromen operationele activiteiten | 104.744 | 101.386 | ||
| Uitgaven | ||||
| Erfpacht | - | - | ||
| Betalingen aan werknemers | -13.747 | -13.827 | ||
| Onderhoudsuitgaven | -17.795 | -15.481 | ||
| Overige bedrijfsuitgaven | -14.820 | -14.129 | ||
| Rente uitgaven | -11.596 | -12.167 | ||
| Sectorspecifieke heffing onafhankelijk van het resultaat | -362 | -77 | ||
| Verhuurderheffing | -10.555 | -11.744 | ||
| Leefbaarheid externe uitgaven niet investeringsgebonden | -50 | -17 | ||
| Vennootschapsbelasting | -4.100 | - | ||
| Saldo uitgaande kasstromen operationele activiteiten | -73.026 | -67.442 | ||
| Kasstroom uit operationele activiteiten | 31.717 | 33.944 | ||
| Kasstroom uit investeringen en desinvesteringen | ||||
| Verkoop bestaande huur, woon- niet woongelegenheden | 4.343 | 4.492 | ||
| Verkoopontvangsten woongelegenheden (VOV) | 1.962 | 2.684 | ||
| Verkoop nieuwbouw, woon- en niet woongelegenheden | - | - | ||
| Verkoopontvangsten grond | - | - | ||
| (Des) investeringsontvangsten overig | - | - | ||
| Ingaande kasstroom uit investeringen en desinvesteringen | 6.305 | 7.176 | ||
| Nieuwbouw huur-, woon- en nietwoongelegenheden | -20.301 | -27.765 | ||
| Woningverbetering, woon- en niet woongelegenheden | -4.650 | -18.073 | ||
| Aankoop, woon- en niet woongelegenheden | - | - | ||
| Nieuwbouw verkoop, woon- en niet woongelegenheden | - | - | ||
| Aankoop woongelegenheden (VOV) doorverkoop | -871 | -1.466 | ||
| Sloopuitgaven, woon- en niet woongelegenheden | - | - | ||
| Aankoop grond | - | - | ||
| Investeringen overig | -491 | -651 | ||
| Uitgaande kasstroom uit investeringen en desinvesteringen | -26.312 | -47.955 | ||
| Ontvangsten verbindingen | - | - | ||
| Ontvangsten overig | - | - | ||
| Uitgaven verbindingen | - | - | ||
| Uitgaven overig | - | - | ||
| Saldo ingaande en uitgaande kasstroom financiële vaste activa | - | - | ||
| Kasstroom uit investeringen en desinvesteringen | -20.007 | -40.779 | ||
| Kasstroom uit financieringsactiviteiten | ||||
| Nieuwe te borgen leningen | 19.808 | 31.000 | ||
| Nieuwe ongeborgde leningen | - | - | ||
| Inkomende financieringskasstromen | 19.808 | 31.000 | ||
| Aflossingen geborgde leningen | -14.197 | -29.478 | ||
| Aflossingen ongeborgde leningen | - | - | ||
| Uitgaande financieringskasstromen | -14.197 | -29.478 | ||
| Kasstroom uit financieringsactiviteiten | 5.611 | 1.522 | ||
| Mutatie geldmiddelen | 17.321 | -5.313 | ||
| Wijzigingen kortgeldmutaties | ||||
| Liquide middelen per 1 januari | 2.505 | 7.818 | ||
| Liquide middelen per 31 december | 19.826 | 2.505 |
9.4 Grondslagen van waardering in de jaarrekening
Algemeen
Deze jaarrekening heeft betrekking op de periode 1 januari 2021 tot en met 31 december 2021.
Alle bedragen staan vermeld in euro’s, tenzij anders vermeld.
Activiteiten
Woningcorporatie deltaWonen is een stichting met de status van “toegelaten instelling volkshuisvesting”.
DeltaWonen is ingedeeld in de woonregio Zwolle/Stedendriehoek. Hier vallen de gemeenten Zwolle en Kampen onder. De gemeente Oldebroek is in een andere woningmarktregio ingedeeld en behoort daarmee niet meer tot het primaire werkgebied van deltaWonen. We mogen wel ons huidige bezit in stand houden en verbeteren in de gemeente Oldebroek. De activiteiten van deltaWonen zijn erop gericht mensen te huisvesten in vitale wijken en steden. DeltaWonen is statutair en feitelijk gevestigd aan de Veerallee 30 in Zwolle en houdt hier kantoor.
Het KvK-nummer van deltaWonen is 05003860.
Uitgangspunten en grondslagen voor toerekening van activa, verplichtingen, baten, lasten en kasstromen aan de DAEB- en de niet-DAEB-tak.
Het vastgoed in exploitatie wordt geclassificeerd naar DAEB- en niet-DAEB vastgoed. Dat gebeurt op basis van het in 2017 door de Autoriteit woningcorporaties goedgekeurde definitieve scheidingsvoorstel plus eventuele verkopen binnen de Toegelaten Instelling tussen de DAEB- en niet-DAEB-tak.
- Het verhuren van woningen die tot de niet-DAEB tak behoren met als doel de middenklasse te voorzien in hun woonbehoefte.
- Verhuur van bedrijfsmatig onroerend goed dat onlosmakelijk gekoppeld is aan DAEB eenheden.
- Verhuur van parkeergelegenheden.
Voor de toerekening van activa, verplichtingen, baten, lasten respectievelijk kasstromen aan deze DAEB-tak of niet-DAEB-tak is de volgende methodiek toegepast:
- Wanneer activa, verplichtingen, baten, lasten respectievelijk kasstromen volledig toezien op DAEB- of niet-DAEB-activiteiten, zijn deze volledig aan de DAEB-tak respectievelijk niet-DAEB-tak toegerekend.
- Wanneer deze toezien op zowel DAEB- als niet-DAEB-activiteiten, zijn deze op basis van een verdeelsleutel toegerekend. Deze verdeelsleutel is gebaseerd op drie methodes, namelijk gewogen bezit, huur en personeel. Gezien de geringe verschillen in de uitkomsten tussen de drie methodes is er voor één generieke verdeelsleutel gekozen van 98% DAEB-activiteit en 2% niet-DAEB-activiteit.
- Vorderingen, verplichtingen, baten, lasten respectievelijk kasstromen uit hoofde van vennootschapsbelasting worden toegerekend aan de DAEB- of niet-DAEB-tak op basis van het fiscale resultaat, met toerekening van de voordelen van de fiscale eenheid op basis van de relatieve verdeling, gebaseerd op de verdeelsleutel. Latente belastingen voor compensabele verliezen worden opgenomen in de tak waar sprake is van compensabele verliezen. Latente posities uit hoofde van waarderingsverschillen tussen commercieel en fiscaal worden toegewezen aan de DAEB- of niet-DAEB-tak op basis van de classificatie van de betreffende verhuureenheden.
9.4.1 Regelgeving
De jaarrekening van deltaWonen is opgesteld met inachtneming van artikel 35 van de Woningwet. Het eerste lid van dit artikel schrijft de toepassing van Titel 9 Boek 2 BW voor, behoudens enkele specifieke uitzonderingen. Behalve de Woningwet zijn ook het Besluit Toegelaten Instellingen Volkshuisvesting en de Regeling Toegelaten Instellingen Volkshuisvesting van toepassing.
Verder zijn de Beleidsregels toepassing Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) en de door de Raad voor de Jaarverslaggeving uitgegeven richtlijnen toegepast, waaronder Richtlijn 645 Toegelaten Instellingen Volkshuisvesting in het bijzonder. De jaarrekening is opgemaakt op 10 juni 2022.
De gehanteerde grondslagen van waardering en van resultaatbepaling zijn op een aantal onderdelen inhoudelijk gewijzigd. Het betreft hierbij de volgende waarderingsgrondslagen:
- Vastgoed in ontwikkeling bestemd voor eigen exploitatie
- Voorziening onrendabele investeringen en herstructureringen
De inhoudelijke wijzigingen worden in de desbetreffende paragrafen toegelicht.
9.4.1.1 Schattingen
Oordelen en schattingen
Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het bestuur diverse schattingen. Dit is inherent aan het toepassen van de geldende verslaggevingsstandaarden. In het bijzonder is dit van toepassing op de bepaling van de marktwaarde van het vastgoed in exploitatie. De waardebepaling van het vastgoed is geen exacte wetenschap. Het betreft de grootste post waar het bestuur een inschatting over moet maken voor de jaarrekening van deltaWonen. Overige belangrijke oordelen betreffen de voorzieningen, de waardeverminderingen en de acute en latente belastingen. De hierbij behorende veronderstellingen zijn vermeld in de toelichting bij de eerdergenoemde jaarrekeningposten. De marktwaarde is als volgt te definiëren:
Marktwaarde is het geschatte bedrag waartegen vastgoed tussen een bereidwillige koper en een bereidwillige verkoper na behoorlijke marketing in een zakelijke transactie zou worden overgedragen op de peildatum, waarbij partijen met kennis van zaken, prudent en zonder dwang zouden hebben gehandeld.
Voor de waardering in de jaarrekening hanteren we de marktwaarde in verhuurde staat. Om een inschatting van de marktwaarde te maken, maken we gebruik van taxaties. De vraag is wat de nauwkeurigheid van deze taxaties zijn, of binnen welke bandbreedte de opdrachtgever het waardeoordeel mag verwachten. Als we uitgaan van de gegeven definitie van de marktwaarde en de aan de taxateur opgelegde norm op het gebied van kennis en uitvoering, moet de nauwkeurigheid van de waardering in de markt binnen een bandbreedte van 10% plus en min liggen.
9.4.1.2 Salderen
Een actief en een post van het vreemd vermogen worden gesaldeerd in de jaarrekening opgenomen uitsluitend indien en voor zover:
- een deugdelijk juridisch instrument beschikbaar is om het actief en de post van het vreemd vermogen gesaldeerd en simultaan af te wikkelen; en
- het stellige voornemen bestaat om het saldo als zodanig of beide posten simultaan af te wikkelen.
9.4.1.3 Financiële instrumenten
Onder financiële instrumenten worden zowel primaire financiële instrumenten, zoals vorderingen, effecten en schulden, als afgeleide instrumenten verstaan.
Alle aan- en verkopen volgens standaard marktconventies van financiële activa worden opgenomen per transactiedatum. Dat wil zeggen, de datum waarop deltaWonen de bindende overeenkomst aangaat.
Voor de grondslagen van de primaire financiële instrumenten verwijzen we naar de behandeling per balanspost. Voor de waardering en verwerking van afgeleide instrumenten verwijzen we naar Derivaten en hedge-accounting onder § 9.4.2.18.
9.4.2 Grondslagen voor de waardering van activa en passiva
Immateriële vaste activa
9.4.2.1 Software
De immateriële vaste activa betreft software en worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs onder aftrek van afschrijvingen. Er wordt rekening gehouden met bijzondere waardeverminderingen; dit is het geval als de boekwaarde van het actief hoger is dan de realiseerbare waarde ervan. De afschrijvingstermijn is gekoppeld aan het onderhoudscontract met de softwareleverancier, met een maximum van 5 jaar. De afschrijvingen vinden plaats vanaf 1 januari van het boekjaar volgend op het jaar waarin de investering in gebruik is genomen.
Vastgoedbeleggingen
9.4.2.2 DAEB- en niet-DAEB-vastgoed in exploitatie
Classificatie en kwalificatie
Het vastgoed in exploitatie wordt op objectniveau geclassificeerd naar DAEB (hierna te noemen sociaal) en niet-DAEB (hierna te noemen commercieel) vastgoed. Daarbij houden we rekening met de definitie in bijlage 3 en bijlage 4 van het BTIV. Op grond van deze criteria omvat het sociaal vastgoed de woningen met een huurprijs tot aan de huurliberalisatiegrens (huurtoeslaggrens) op contractdatum, het maatschappelijk vastgoed en het overige sociale vastgoed. Ultimo 2021 bedraagt de huurliberalisatiegrens € 752,33 (2020: € 737,14).
Maatschappelijk vastgoed is bedrijfsonroerendgoed dat wordt verhuurd aan maatschappelijke organisaties, waaronder zorg-, welzijns-, onderwijs- en culturele instellingen en dienstverleners en dat tevens staat vermeld op de bijlage zoals is opgenomen in de BTIV. Het commercieel vastgoed omvat volgens de eerdergenoemde criteria de woningen met een huurprijs boven de huurliberalisatiegrens (huurtoeslaggrens) op contractdatum, het bedrijfsmatig vastgoed (niet zijnde maatschappelijk vastgoed), woningen verkocht onder voorwaarden en het overige commercieel vastgoed.
Complexindeling
Het sociaal vastgoed en het commercieel vastgoed is opgedeeld naar waarderingscomplexen. Een waarderingscomplex is een samenstel van verhuureenheden dat in principe bestaat uit vergelijkbare verhuureenheden voor wat betreft type vastgoed, bouwperiode en locatie, en dat als één geheel aan een derde partij in verhuurde staat kan worden verkocht. Een waarderingscomplex kan daarom worden gedefinieerd als een veelal aaneengesloten blok verhuureenheden van dezelfde bouwperiode. Alle verhuureenheden van de toegelaten instelling maken deel uit van een waarderingscomplex of zijn een afzonderlijk waarderingscomplex. Het kan voorkomen dat een waarderingscomplex bestaat uit sociaal en commercieel vastgoed. In dat geval wordt, nadat de waarde van het waarderingscomplex is bepaald, de waarde opgesplitst in een deel dat aan het sociaal vastgoed, respectievelijk aan het commerciële deel kan worden toegerekend.
Herclassificatie Vastgoed in Exploitatie naar Vastgoed in Ontwikkeling
Herclassificatie van vastgoed in exploitatie naar vastgoed in ontwikkeling vindt plaats bij aanvang van de activiteiten ten behoeve van de ontwikkeling. De toegelaten instelling definieert dit als het moment dat de zittende huurders (tijdelijk) elders zijn gehuisvest. De verkrijgingsprijs van de onroerende zaken in de opvolgende waardering in het vastgoed in ontwikkeling geschiedt tegen de marktwaarde in exploitatie op het moment van de herclassificatie.
Herclassificatie Vastgoed in Ontwikkeling naar Vastgoed in Exploitatie
Herclassificatie van vastgoed in ontwikkeling naar vastgoed in exploitatie vindt plaats bij aanvang van de exploitatie activiteiten. De toegelaten instelling definieert dit als het moment dat huurders zijn gehuisvest. De verkrijgingsprijs van de onroerende zaken in de opvolgende waardering in het vastgoed in exploitatie geschiedt tegen de kostprijs van het vastgoed in ontwikkeling op het moment van de herclassificatie onder eventuele aftrek van een gevormde voorziening onrendabele investeringen en herstructureringen.
Waardering bij eerste verwerking sociaal en commercieel vastgoed
Bij de eerste verwerking wordt het sociaal vastgoed in exploitatie en het commercieel vastgoed in exploitatie gewaardeerd tegen de kostprijs. De kostprijs omvat de verkrijgings- of vervaardigingsprijs, inclusief transactiekosten minus eventuele investeringssubsidies. De verkrijgings- of vervaardigingsprijs wordt bepaald als de som van de bestede externe kosten en de hieraan direct toerekenbare kosten. De in de toekomst te maken sloopkosten worden ten laste van het resultaat verantwoord in het jaar dat de exploitatie door sloop wordt beëindigd.
Waardering na eerste verwerking
- Onroerende zaken in exploitatie worden na de eerste verwerking gewaardeerd tegen actuele waarde op grond van artikel 35 lid 2 van de Woningwet.
- Waardering vindt plaats tegen de marktwaarde op grond van artikel 31 van het Besluit toegelaten instellingen volkshuisvesting 2015. Het Besluit actuele waarde is niet van toepassing.
- De waardering tegen marktwaarde vindt plaats overeenkomstig de methodiek in bijlage 2 van de Regeling toegelaten instellingen volkshuisvesting 2015 (“Handboek modelmatig waarderen marktwaarde”). Dat gebeurt op grond van artikel 14 van de Regeling toegelaten instellingen volkshuisvesting 2015.
Bij de waardering wordt onderscheid gemaakt in de volgende categorieën:
- Woongelegenheden;
- Bedrijfsmatig en maatschappelijk onroerend goed (BOG en MOG);
- Parkeergelegenheden;
- Intramuraal zorgvastgoed.
Dit gebeurt op basis van artikel 31 van het BTIV.
DeltaWonen hanteert de full versie van het Handboek modelmatig waarderen marktwaarde. Voor een verdere toelichting op de toepassing van het waarderingshandboek verwijzen we naar de toelichting op de balans.
Bij de waardering van het vastgoed worden een doorexploiteer- en een uitpondscenario onderscheiden.
De marktwaarde is de hoogste van beide waarderingen. Het handboek volgt de netto contante waarde- methode, de DCF-methode. Via de DCF-methode worden de toekomstige inkomende en uitgaande kasstromen contant gemaakt naar het heden aan de hand van een disconteringsvoet, inclusief de eindwaarde. De eindwaarde is de geschatte opbrengstwaarde van het vastgoed aan het einde van de DCF-periode. Hierbij wordt verondersteld dat de jaarbedragen medio het jaar ontvangen en respectievelijk betaald worden. De berekening van de netto contante marktwaarde wordt bij alle typen vastgoed uitgevoerd voor een exploitatieperiode van 15 jaar.
De bepaling van de toekomstige inkomende en uitgaande kasstromen vindt bij woongelegenheden en parkeergelegenheden plaats aan de hand van twee scenario’s: enerzijds op basis van het doorexploiteerscenario en anderzijds op basis van het uitpondscenario. Bij BOG, MOG en intramuraal vastgoed is alleen het doorexploiteerscenario van toepassing.
Na eerste verwerking wordt een waardevermindering of -vermeerdering van de marktwaarde van onroerende zaken in exploitatie verantwoord in de winst-en-verliesrekening van de periode waarin de wijziging zich voordoet. De waardevermindering of -vermeerdering wordt separaat vermeld en in het resultaat verantwoord als Niet-gerealiseerde waardeverandering.
Uitgaven na eerste verwerking
Uitgaven na eerste verwerking van het complex, aangaande het sociaal en commercieel vastgoed die kwalificeren als verbetering worden als onderdeel van de kostprijs van het vastgoed verwerkt, en vervolgens getoetst aan het verschil in marktwaarde van het complex vóór en na deze uitgaven. Het marktwaardeverschil wordt in het actief verwerkt als een waardevermindering of -vermeerdering en in het resultaat verantwoord als overige waardeverandering.
Uitgaven na eerste verwerking van vastgoed in exploitatie worden verwerkt in overeenstemming met artikel 14a van de Regeling toegelaten instellingen volkshuisvesting 2015. De regeling maakt onderscheid tussen onderhoud en verbetering. Onderhoudsuitgaven worden in het resultaat verwerkt, uitgaven die kwalificeren als verbetering worden als onderdeel van de kostprijs van het vastgoed verwerkt.
Bij uitgaven na eerste verwerking wordt beoordeeld of en in hoeverre sprake is van een bijzonder waardeverminderingsverlies op het waarderingscomplex waarop de uitgaven na eerste verwerking betrekking hebben. Het zogeheten onrendabele deel wordt ten laste van de winst-en-verliesrekening verantwoord onder de post ‘Overige waardeverandering vastgoed portefeuille'.
Afschrijvingen
Op de onroerende zaken in exploitatie gewaardeerd op marktwaarde wordt niet afgeschreven.
Buitengebruikstelling als gevolg van sloop
Indien op het waarderingscomplex of een deel daarvan op de waardepeildatum 31 december 2021 een ook voor een derde, onherroepelijke verplichting tot sloop van toepassing is, wordt hiermee bij de waardering rekening gehouden. De sloopkosten worden in het jaar van uitgave ten laste van het resultaat gebracht.
Beleidswaarde
De beleidswaarde sluit aan op het beleid van deltaWonen en beoogt inzicht te geven in de verdiencapaciteit van haar vastgoed in exploitatie, uitgaande van dit beleid. De grondslagen voor de beleidswaarde van het vastgoed in exploitatie komen overeen met de grondslagen voor de bepaling van de marktwaarde, met uitzondering van:
- Er wordt enkel uitgaan van het doorexploiteerscenario, derhalve wordt er geen rekening gehouden met een uitpondscenario en geen rekening gehouden met voorgenomen verkopen van vastgoed in exploitatie.
- Inrekening van de intern bepaalde streefhuur (of indien deze hoger is de contracthuur) in plaats van de markthuur, vanaf het ingeschatte moment van (huurders)mutatie.
- Inrekening van toekomstige onderhoudslasten, bepaald overeenkomstig het onderhouds)beleid van de corporatie en het als onderdeel daarvan vastgestelde meerjarenonderhoudsprogramma voor het vastgoedbezit, in plaats van onderhoudsnormen in de markt.
- Inrekening van toekomstige verhuur- en beheerslasten in plaats van marktconforme lasten.
Hieronder worden verstaan de directe en indirecte kosten die rechtstreeks zijn te relateren aan de verhuur- en beheeractiviteiten van deltaWonen en zoals deze worden opgenomen onder het hoofd ‘lasten verhuur en beheeractiviteiten’ in de resultatenrekening.
Voor zover afwijkend van de voor de bepaling van de marktwaarde in verhuurde staat gehanteerde uitgangspunten, zijn de gehanteerde uitgangspunten voor de toekomstige exploitatie - zoals toegepast voor de bepaling van de beleidswaarde van de activa in exploitatie - afgeleid van de meerjarenbegroting (ontwikkeling streefhuur, onderhoudslasten en de lasten van verhuur & beheer).
DeltaWonen heeft hierbij uitgangspunten bepaald die mede van invloed zijn op de beleidswaarde. Wijzigingen van deze uitgangspunten zijn derhalve van invloed op deze waarde.
9.4.2.3 Onroerende zaken verkocht onder voorwaarden
Voor onroerende zaken in exploitatie die in het kader van een regeling Verkoop onder Voorwaarden (VOV) door de corporatie worden overgedragen aan derden, waarbij de regeling kwalificeert als financieringstransactie, eindigt het eigen gebruik en wordt het vastgoed gerubriceerd als vastgoed verkocht onder voorwaarden. De onroerende zaken verkocht onder voorwaarden worden gewaardeerd op de getaxeerde leegwaarde onder aftrek van de contractuele korting. Een eventuele waardevermeerdering of
-vermindering van de boekwaarde van de onroerende zaken op het moment van de herclassificatie wordt verantwoord in de winst-en-verliesrekening onder de post Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille verkocht onder voorwaarden.
Na eerste verwerking vindt waardering plaats tegen de getaxeerde leegwaarde na aftrek van de in het VOV-contract overeengekomen korting. De leegwaarde wordt jaarlijks opnieuw geschat op basis van gegevens van de NVM. Waardeveranderingen worden in het resultaat verantwoord onder de post Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille verkocht onder voorwaarden.
De regeling kwalificeert als een financieringstransactie wanneer niet alle belangrijke economische voor- en nadelen zijn overgedragen. Dit is in het kader van een regeling VOV doorgaans het geval wanneer sprake is van een terugkoopplicht, dan wel een terugkooprecht tegen een significant lagere terugkoopprijs dan de verwachte reële waarde op het terugkoopmoment.
Voor de in de regeling overeengekomen overdrachtswaarde heeft de corporatie een terugkoopverplichting die jaarlijks wordt gewaardeerd op de bij overdracht ontstane terugkoopverplichting. Daarbij wordt rekening gehouden met de contractvoorwaarden inzake terugkoop, waaronder de deling van de jaarlijkse waardeontwikkeling van de woning in het economisch verkeer. De terugkoopverplichting wordt als verplichting op de balans opgenomen zonder rekening te houden met de tijdswaarde van geld. Dit omdat inschatting van het tijdstip waarop terugkoop in de toekomst zal plaatsvinden niet goed mogelijk is, ook gelet op de onbeperkte terugkooptermijn. Als de verwachting bestaat dat de terugkoop binnen 1 jaar zal plaatsvinden, dan wordt de verplichting onder de kortlopende schulden verantwoord.
De waardeveranderingen ter zake van de woningen verkocht onder voorwaarden (na herclassificatie) en die ter zake de terugkoopverplichtingen, worden in het resultaat verantwoord onder de post Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille verkocht onder voorwaarden.
Ultimo boekjaar wordt het verschil (indien positief) tussen de dan opnieuw vastgestelde leegwaarde na aftrek van contractuele korting en de ‒ gefixeerde ‒ boekwaarde op moment van herclassificatie op basis van de oude grondslag verwerkt in een herwaarderingsreserve.
9.4.2.4 Vastgoed in ontwikkeling bestemd voor eigen exploitatie
Dit betreft lopende investeringen in nieuwe complexen (nieuwbouw) en bestaande complexen(woningverbetering, herstructurering. Zie hiervoor tevens de grondslag onderuitgaven na eerste verwerking). De waardering bij eerste verwerking is tegen de kostprijs. De kostprijs omvat de verkrijgings- of vervaardigingsprijs),rekening houdend met eigen ontwikkelingskosten en overige hieraan direct toerekenbare kosten.
De waardering na eerste verwerking van het vastgoed in ontwikkeling is tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs dan wel de lagere marktwaarde. De marktwaarde wordt bepaald met behulp van geprognosticeerde kasstromen op basisvan aannames zoals eerder toegelicht onder vastgoed in exploitatie onderWaardering na eerste verwerking.
Als gerede twijfel bestaat of de al bestede kosten terugverdiend kunnen worden, wordt het vastgoed tegen de lagere marktwaarde van het project in het bestaande ontwikkelingsstadium gewaardeerd. Het nadelig verschil in het resultaat wordt verantwoord onder de post Overige waardeveranderingen. Per balansdatum kan sprake zijn van feitelijke dan wel juridische investeringsverplichtingen inzake sociaal en commercieel vastgoed in ontwikkeling, waarbij de geschatte kostprijsvan het vastgoed hoger is dan de marktwaarde. Dan wordt het verschil eerst in mindering gebracht op de al bestede kosten en wordt voor het resterend bedrag een voorziening gevormd voor onrendabele investeringen en herstructureringen.De afwaardering van de bestede kosten tot nihil wordt in het resultaat verantwoord onder de post Overige waardeveranderingen.Bij gereedkomen van vastgoed in ontwikkeling voor de eigen exploitatie vindt overboeking van het gehele saldo plaats naar vastgoed in exploitatie. Bij deze overboeking wordt voor het bepalen van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs uitgegaan van de initiële verkrijgings- of vervaardigingsprijs zonder rekening te houden met waardeverminderingen. De herwaarderingsreserve wordt gevormd voor het verschil tussen de verkrijgings- en vervaardigingsprijs en de marktwaarde in verhuurde staat van het vastgoed waarop de herwaarderingsreserve betrekking heeft.
Materiële vaste activa
9.4.2.5 Onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie
De onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie worden gewaardeerd op basis van de verkrijgingsprijs, verminderd met de cumulatieve afschrijvingen en indien van toepassing met bijzondere waardeverminderingen. De afschrijvingen worden gebaseerd op de geschatte economische levensduur en worden berekend op basis van een vast percentage van de verkrijgingsprijs. De afschrijvingen vinden plaats vanaf 1 januari van het boekjaar volgend op het jaar waarin de investering is gedaan. Op terreinen wordt niet afgeschreven.
Wanneer de verwachting over de afschrijvingsmethode, gebruiksduur en/of restwaarde in de loop van de tijd wijzigingen ondergaat, worden zij als een schattingswijziging verantwoord.
Kosten voor periodiek groot onderhoud worden volgens de componentenmethode verwerkt. Buiten gebruik gestelde materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen de kostprijs dan wel de lagere opbrengstwaarde. Een materieel vast actief wordt niet langer in de balans opgenomen na vervreemding of wanneer geen toekomstige prestatie-eenheden van het gebruik of de vervreemding worden verwacht. De bate of last die voortvloeit uit de desinvestering wordt in de winst-en-verliesrekening verwerkt.
Financiële vaste activa
9.4.2.6 Latente belastingvorderingen
Onder de financiële vaste activa zijn actieve belastinglatenties opgenomen, indien en voor zover het waarschijnlijk is dat realisatie van de belastingclaim te zijner tijd zal kunnen plaatsvinden. Deze actieve latenties zijn gewaardeerd tegen contante waarde, waarbij discontering plaatsvindt tegen de nettorente. Zij hebben overwegend een langlopend karakter. De nettorente bestaat uit de voor deltaWonen geldende rente voor langlopende leningen (2021: 2,23%, 2020: 2,28%) onder aftrek van belasting op basis van het effectieve belastingtarief (25,8%). De opgenomen latentie heeft betrekking op aanwezige afschrijfpotentie bij complexen bestemd voor exploitatie, beleggingen en langlopende schulden. Ultimo 2021 zijn er geen verhuureenheden bestemd voor sloop en herontwikkeling. Voor het overige bezit is niet aan te duiden wat de bestemming zal zijn en is vanuit het oogpunt van voorzichtigheid de latentie op nihil gewaardeerd.
Ook wordt een latentie opgenomen voor voorwaartse verrekenbare verliescompensatie. De berekening van de latente belastingvorderingen en verplichtingen geschiedt tegen de, op het eind van het verslagjaar geldende, belastingtarieven of tegen de in komende jaren geldende tarieven, voor zover bij wet vastgelegd. Latente belastingvorderingen, ook die voortvloeien uit voorwaartse verliescompensatie, worden gewaardeerd wanneer het waarschijnlijk is dat er fiscale winst beschikbaar zal zijn waarmee de verliezen kunnen worden gecompenseerd en verrekeningsmogelijkheden kunnen worden benut.
Ten slotte wordt een eenmalige actieve belastinglatentie ten aanzien van de agio leningruil Vestia gevormd. In verband met het profijtbeginsel wordt het agio in twee jaar in aftrek gebracht, te weten 50% in 2021 en 50% in 2022. Doordat het agio fiscaal in de eerste jaren in aftrek wordt gebracht, is ook in fiscale zin sprake van amortisatie.
9.4.2.7 Overige vorderingen
De overige financiële vaste activa worden bij eerste verwerking opgenomen tegen de reële waarde vermeerderd met de direct daaraan toe te rekenen transactiekosten en vervolgens gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs volgens de effectieve-rentemethode. Baten en lasten worden in de winst-en-verliesrekening verwerkt zodra de vorderingen aan een derde worden overgedragen of een bijzondere waardevermindering ondergaan, alsmede via het amortisatieproces.
Voorraden
9.4.2.8 Vastgoed bestemd voor verkoop
Vastgoed bestemd voor verkoop betreft de voorraad woningen die niet meer in exploitatie zijn en zijn aangewezen voor verkoop. Vastgoed bestemd voor verkoop wordt gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs, dan wel vervaardigingsprijs of lagere netto-opbrengstwaarde. Deze lagere netto-opbrengstwaarde wordt bepaald door individuele beoordeling van de voorraden.
De verkrijgingsprijs wordt bepaald op basis van de marktwaarde vóór de herclassificatie van het vastgoed naar de voorraad. De vervaardigingsprijs omvat de bouwkosten, de directe loonkosten en de overige kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend. De netto-opbrengstwaarde is gebaseerd op een verwachte verkoopprijs, onder aftrek van nog te maken kosten voor voltooiing en verkoop.
9.4.2.9 Overige voorraden
Waardering van de overige voorraden (materialen) vindt plaats tegen verkrijgingsprijs of lagere opbrengstwaarde. Ook wordt rekening gehouden met een aftrek voor mogelijke incourantheid.
9.4.2.10 Vorderingen en overlopende activa
De vorderingen en overlopende activa worden bij eerste verwerking opgenomen tegen de reële waarde en vervolgens gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs minus benodigde voorziening voor oninbaarheid. Deze voorzieningen worden bepaald op basis van individuele beoordeling van de vorderingen of overlopend actief. De overige vorderingen hebben een verwachte looptijd van maximaal één jaar.
9.4.2.11 Liquide middelen
De liquide middelen bestaan uit kas, banktegoeden en deposito’s met een looptijd korter dan 12 maanden. De liquide middelen zijn gewaardeerd tegen de nominale waarde. Indien middelen niet ter vrije beschikking staan, dan wordt hiermee bij de waardering rekening gehouden.
9.4.2.12 Herwaarderingsreserve
Een herwaarderingsreserve wordt gevormd op waarderingscomplexniveau voor het positieve verschil tussen de marktwaarde van activa en de boekwaarde op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs, zonder rekening te houden met enige afschrijving of waardevermindering.
In de herwaarderingsreserve worden de ongerealiseerde waardevermeerderingen van de onroerende zaken in exploitatie opgenomen. Er is sprake van een ongerealiseerde waardevermeerdering indien de marktwaarde van een waarderingscomplex op balansdatum hoger is dan de boekwaarde op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs, zonder rekening te houden met enige afschrijving of waardevermindering.
Ongerealiseerde waardeverminderingen op waarderingscomplex niveau worden op de herwaarderingsreserve in mindering gebracht tot zover de boekwaarde op basis van marktwaarde hoger is dan de boekwaarde op basis van verkrijgings- of vervaardigingsprijs.
De herwaarderingsreserve wordt gevormd ten laste van de overige reserves.
Het gerealiseerde deel van de herwaarderingsreserve van op marktwaarde gewaardeerde onroerende zaken in exploitatie wordt rechtstreeks ten gunste van de overige reserves verantwoord.
9.4.2.13 Overige reserves
In de overige reserves is het deel van het eigen vermogen opgenomen dat als gerealiseerd wordt beschouwd.
9.4.2.14 Resultaat na belastingen van het boekjaar
Het resultaat boekjaar wordt apart inzichtelijk gemaakt onder het eigen vermogen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen het ongerealiseerde deel dat zal worden toegevoegd of onttrokken van de herwaarderingsreserve en het gerealiseerde deel dat wordt toegevoegd of onttrokken van de overige reserves.
9.4.2.15 Voorzieningen
Een voorziening wordt gevormd indien deltaWonen een in rechte afdwingbare of feitelijke verplichting heeft waarvan het waarschijnlijk is dat voor de afwikkeling een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de omvang betrouwbaar is te schatten. De omvang van de voorziening wordt bepaald door de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om de desbetreffende verplichtingen en verliezen per balansdatum af te wikkelen. Tenzij anders vermeld, worden voorzieningen gewaardeerd tegen nominale waarde.
9.4.2.16 Voorziening onrendabele investeringen en herstructureringen
In de jaarrekening worden naast juridisch afdwingbare verplichtingen ook feitelijke verplichtingen verwerkt die kunnen worden gekwalificeerd als “intern geformaliseerd en extern gecommuniceerd” (IFEC).
Hiervan is sprake wanneer uitingen namens de woningcorporatie zijn gedaan richting huurders, gemeenten en overige stakeholders. Uitingen over verplichtingen inzake toekomstige herstructureringen en toekomstige nieuwbouwprojecten. Een feitelijke verplichting is gekoppeld aan het besluitvormingsproces van de woningcorporatie rondom projectontwikkeling en herstructurering. Van een feitelijke verplichting is sprake wanneer de formalisering van de verplichting heeft plaatsgevonden.
Verwachte verliezen als gevolg van onrendabele investeringen en herstructureringen worden als bijzondere waardeverandering in mindering gebracht op de boekwaarde van het complex waartoe de investeringen gaan behoren. Als, en voor zover de verwachte verliezen de boekwaarde van het desbetreffende complex overtreffen, dan wordt voor dit meerdere een voorziening gevormd. De afwaardering wordt in het resultaat verantwoord onder de post ‘overige waardeveranderingen’. Onder verwachte verliezen verstaan we in dit verband de netto contante waarde van alle investeringsuitgaven minus de aan deze investering toe te rekenen marktwaarde.
9.4.2.17 Overige voorzieningen
Voorziening pensioenen
De gehanteerde pensioenregeling van woningcorporatie deltaWonen is ondergebracht bij het SPW (bedrijfstakpensioenfonds). De hieruit voortvloeiende pensioenverplichtingen worden gewaardeerd volgens de “verplichting aan de pensioenuitvoerder benadering”. In deze benadering wordt de aan de pensioenuitvoerder te betalen premie als last in de winst-en-verliesrekening verantwoord. Te betalen premie dan wel de vooruitbetaalde premie per jaareinde wordt als overlopend passief respectievelijk overlopend actief verantwoord.
Behalve de betaling van premies heeft deltaWonen geen verdere verplichtingen uit hoofde van genoemde pensioenregeling. DeltaWonen heeft in geval van een tekort bij het bedrijfstakpensioenfonds geen verplichting tot het voldoen van aanvullende bijdragen anders dan hogere toekomstige premies.
Aan de hand van de uitvoeringsovereenkomst wordt beoordeeld of en zo ja welke verplichtingen naast de betaling van de jaarlijkse aan de pensioenuitvoerder verschuldigde premie op balansdatum bestaan. Deze additionele verplichtingen, waaronder eventuele verplichtingen uit herstelplannen van de pensioenuitvoerder, leiden tot lasten voor deltaWonen en worden in de balans opgenomen in een voorziening.
De waardering van de verplichting is de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om deze per balansdatum af te wikkelen. Indien het effect van de tijdswaarde van geld materieel is, wordt de verplichting gewaardeerd tegen contante waarde. Discontering vindt plaats op basis van rentetarieven van hoogwaardige ondernemingsobligaties. Toevoeging aan en vrijval van de verplichtingen komen ten laste respectievelijk ten gunste van de winst-en-verliesrekening. Een pensioenvordering wordt in de balans opgenomen wanneer deltaWonen beschikkingsmacht heeft over de pensioenvordering, wanneer het waarschijnlijk is dat de toekomstige economische voordelen die de pensioenvordering in zich bergt zullen toekomen aan deltaWonen, en wanneer de pensioenvordering betrouwbaar kan worden vastgesteld. Ultimo 2021 is er voor deltaWonen geen pensioenvordering en geen verplichting naast de betaling van de jaarlijkse aan de pensioenuitvoerder verschuldigde premie respectievelijk te vorderen premie. Op de balansdatum bedroeg de dekkingsgraad van SPW 126,0% (2020: 109,4%). Omdat de vereiste dekkingsgraad circa 126% bedraagt, heeft het fonds een reservetekort.
SPW heeft in maart 2021 een herstelplan bij de toezichthouder ingediend, waarmee wordt aangetoond dat SPW binnen 10 jaar uit het reservetekort kan komen.
Voorziening jubileumuitkeringen
De voorziening jubileumuitkeringen wordt opgenomen tegen de contante waarde van de verwachte uitkeringen gedurende het dienstverband. Bij de berekening van de voorziening wordt onder meer rekening gehouden met verwachte salarisstijgingen en de blijfkans. Als disconteringsvoet voor het contant maken is uitgegaan van 5,00%.
9.4.2.18 Langlopende schulden
Opgenomen leningen en schulden worden bij eerste verwerking opgenomen tegen de reële waarde en vervolgens gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs volgens de effectieve-rentemethode.
De aflossingsverplichting voor het komende jaar is opgenomen onder de kortlopende schulden.
DeltaWonen heeft in het kader van de verkoop van woningen onder voorwaarden een terugkoopverplichting die afhankelijk is van de waardeontwikkeling van de woningen. De terugkoopverplichting wordt jaarlijks gewaardeerd. Indien de verwachting bestaat dat de terugkoop binnen 1 jaar zal plaatsvinden, is de verplichting onder de kortlopende schulden verantwoord.
DeltaWonen maakt gebruik van derivaten (payer swaps) om het rente- en kasstroomrisico af te dekken. De swaps zijn gekoppeld aan roll-over leningen. De derivaten zijn nadrukkelijk niet bedoeld voor speculatie. Voor de verwerking, waardering en resultaatbepaling, past deltaWonen met betrekking tot deze derivaten (hedge-instrumenten) kostprijshedge-accounting toe. Dit betekent dat schommelingen in de marktwaarde van de swaps niet ten laste van het resultaat verantwoord worden, maar in de toelichting van de jaarrekening tot uitdrukking worden gebracht.
9.4.2.19 Kortlopende schulden en overlopende passiva
De kortlopende schulden en overlopende passiva worden bij eerste verwerking opgenomen tegen de reële waarde (wanneer deze lager is dan de verkrijgings-/vervaardigingsprijs) en vervolgens gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs volgens de effectieve-rentemethode. De kortlopende schulden hebben een verwachte looptijd van maximaal één jaar.
Geamortiseerde kostprijs
De geamortiseerde kostprijs is het bedrag waarvoor een financieel actief of financiële verplichting bij de eerste verwerking in de balans wordt opgenomen, verminderd met aflossingen op de hoofdsom, vermeerderd of verminderd met de via de effectieve-rentemethode bepaalde cumulatieve amortisatie van het verschil tussen dat eerste bedrag en het aflossingsbedrag en verminderd met eventuele afboekingen (direct, dan wel door het vormen van een voorziening) wegens bijzondere waardeverminderingen of oninbaarheid.
Reële waarde van financiële instrumenten
De reële waarde van de financiële instrumenten die op actieve markten worden verhandeld per de balansdatum, wordt bepaald op basis van genoteerde beurskoersen, zonder aftrek van transactiekosten.
Voor financiële instrumenten die niet op een actieve markt worden verhandeld, wordt de reële waarde bepaald met passende waarderingsmethoden. Dergelijke methoden zijn onder meer:
- Het gebruikmaken van recente markttransacties tussen onafhankelijke partijen;
- Het gebruikmaken van de actuele reële waarde van een ander instrument dat nagenoeg hetzelfde is;
- Analyse op basis van contant gemaakte kasstromen of andere waarderingsmodellen.
Een overzicht van de reële waarden van de financiële instrumenten staat in de toelichting op de financiële instrumenten.
Derivaten en hedge-accounting
DeltaWonen maakt gebruik van afgeleide financiële instrumenten (renteswaps) ter afdekking van de gelopen risico’s betreffende de rente- en valutaschommelingen. DeltaWonen past hedge-accounting toe op basis van generieke documentatie, met vastlegging van:
- De algemene hedgestrategie, hoe de hedgerelaties passen in de doelstellingen van risicobeheer en de verwachting over de effectiviteit van deze hedgerelaties;
- De in het soort hedgerelatie betrokken hedge-instrumenten en afgedekte posities.
De afdekkingen die aan deze strikte voorwaarden voor hedge-accounting voldoen, worden als volgt verantwoord:
De waardering van het derivaat is afhankelijk van de afgedekte post en is als volgt:
- Indien de afgedekte post tegen kostprijs in de balans wordt verwerkt, dan wordt ook het derivaat tegen kostprijs gewaardeerd.
- Zolang de afgedekte post in de kostprijshedge nog niet in de balans is verwerkt, wordt ook het hedge‑instrument niet geherwaardeerd.
De resultaatbepaling is als volgt:
- Op elke balansdatum wordt bepaald of sprake is van ineffectiviteit of is geweest.
- Indien de kritische kenmerken van het hedge-instrument en van de afgedekte positie niet aan elkaar gelijk zijn of zijn geweest, is dit een indicatie dat de kostprijshedge een ineffectief deel bevat.
- Het eventuele ineffectieve deel wordt bepaald door middel van de dollar offset methode.
- Indien, en voor zover de ineffectiviteit per balansdatum op cumulatieve basis in een verlies resulteert, wordt de ineffectiviteit verwerkt in de winst-en-verliesrekening.
- Indien de afgedekte positie van een verwachte toekomstige transactie leidt tot een financieel actief of een financiële verplichting, dan worden de daarmee verbonden nog niet in het resultaat verwerkte winsten of verliezen in dezelfde periode(n) in de winst‑en‑verliesrekening verantwoord als waarin het verkregen actief of de aangegane verplichting van invloed is op het resultaat. Wanneer wordt verwacht dat een (deel van een) verlies dat nog niet in de winst-en-verliesrekening is verwerkt, in de toekomst niet met een tegengestelde winst uit de afgedekte positie wordt gecompenseerd, dan wordt dit verlies direct in de winst-en-verliesrekening opgenomen.
Kostprijshedge-accounting wordt beëindigd indien:
- Het hedge-instrument afloopt, wordt verkocht, beëindigd of uitgeoefend. Het cumulatieve gerealiseerde resultaat op het hedge-instrument dat nog niet in de winst-en-verliesrekening was verwerkt toen er sprake was van een effectieve hedge, wordt afzonderlijk in de overlopende posten in de balans verwerkt tot de afgedekte transactie plaatsvindt.
- De hedgerelatie niet meer voldoet aan de criteria voor hedge-accounting. Als de afgedekte positie een in de toekomst verwachte transactie betreft, dan vindt de verwerking van de hedgeresultaten als volgt plaats:
- Wanneer de verwachte transactie naar verwachting nog plaatsvindt, wordt hedge-accounting vanaf dat moment stopgezet. Het hiermee samenhangende cumulatieve resultaat op het hedge-instrument dat in de periode waarin de hedge effectief was buiten de winst-en-verliesrekening of off-balance was gehouden, blijft (afhankelijk van de situatie) off-balance of op de balans;
- Indien de verwachte transactie naar verwachting niet meer plaatsvindt, wordt het hiermee samenhangende cumulatieve resultaat op het hedge-instrument dat in de periode waarin de hedge effectief was buiten de winst-en-verliesrekening of off-balance was gehouden, naar de winst-en-verliesrekening overgebracht.
Niet langer in de balans opnemen van financiële activa en verplichtingen
Een financieel instrument wordt niet langer in de balans opgenomen als een transactie ertoe leidt dat alle, of nagenoeg alle, rechten op economische voordelen en alle, of nagenoeg alle, risico’s met betrekking tot de positie aan een derde zijn overgedragen.
Leasing
De beoordeling of een overeenkomst een lease bevat, vindt plaats op grond van de economische realiteit op het tijdstip van het aangaan van het contract. Het contract wordt aangemerkt als een leaseovereenkomst als de nakoming van de overeenkomst afhankelijk is van het gebruik van een specifiek actief of de overeenkomst het recht van het gebruik van een specifiek actief omvat.
In geval van operationele leasing worden de leasebetalingen lineair over de leaseperiode ten laste van de winst-en-verliesrekening gebracht.
9.4.3 Grondslagen voor de bepaling van het resultaat
Algemeen
Baten die gerealiseerd zijn, worden toegerekend aan het jaar waarop ze betrekking hebben. De kosten worden bepaald met inachtneming van de eerder vermelde grondslagen voor waardering en toegerekend aan het verslagjaar waarop zij betrekking hebben. (Voorzienbare) verplichtingen en mogelijke verliezen die hun oorsprong vinden voor het einde van het boekjaar worden in acht genomen wanneer zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden en wanneer wordt voldaan aan de voorwaarden voor het opnemen van voorzieningen.
Bijzondere baten of lasten die behoren tot de gewone bedrijfsuitoefening, worden op grond van aard, omvang of het incidentele karakter afzonderlijk toegelicht om een goed inzicht te geven in het resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening van de corporatie en met de ontwikkeling daarin. Bijzondere posten worden met het oog op de analyse en de vergelijkbaarheid van de resultaten zoveel mogelijk naar aard en omvang afzonderlijk toegelicht.
De winst-en-verliesrekening wordt, zoals voorgeschreven in de Woningwet, gepresenteerd op basis van de functionele indeling, op basis van het op 25 oktober 2017 door het ministerie van Wonen en Rijksdienst uitgevaardigde modellenbesluit.
Verschil tussen functionele en categoriale indeling
Bij de functionele indeling worden de opbrengsten en de kosten van de verschillende activiteiten die de woningcorporatie uitvoert, gesplitst per activiteit. De functionele indeling geeft hierdoor meer inzicht in de opbouw van het jaarresultaat van een corporatie en in welke mate de verschillende activiteiten hebben bijgedragen aan dit resultaat. Aangezien corporaties naast verhuuractiviteiten ook activiteiten verrichten op het gebied van ontwikkeling van vastgoed en verkoop van delen van de vastgoedportefeuille, past de functionele indeling beter bij de aard van een corporatie.
9.4.3.1 Huuropbrengsten
Opbrengsten uit de levering van (huur)diensten worden verantwoord naar rato van de geleverde prestaties. De huuropbrengsten zijn het resultaat van het gevoerde huurprijsbeleid van deltaWonen. Daarbij wordt rekening gehouden met de door het Rijk bepaalde kaders (zoals maximale huurverhoging, maximaal redelijke huur en maximale huursomstijging) en onder aftrek van huurderving wegens leegstand en oninbaarheid. De lasten voor de te vormen voorziening dubieuze huurdebiteuren en afboeking van dubieuze huurdebiteuren worden in mindering gebracht op de huuropbrengsten.
9.4.3.2 Opbrengsten en lasten servicecontracten
De opbrengsten servicecontracten betreffen vergoedingen van huurders boven de netto huurprijs voor leveringen en diensten (zoals energie, water, huismeesters, schoonmaakkosten) waarvoor ook kosten verantwoord worden onder de lasten servicecontracten. De opbrengsten worden verminderd met derving wegens oninbaarheid. Verrekening op basis van daadwerkelijke bestedingen vindt jaarlijks plaats. Bedragen die aan huurders worden doorberekend voor later aangebrachte voorzieningen aan huurwoningen en waarvoor geen kosten zijn opgenomen in de categorie “lasten servicecontracten” (zoals zonnepanelen),worden niet in deze categorie verantwoord. Deze vallen onder de categorie “overige activiteiten”. De kosten van de leveringen en diensten worden verantwoord onder de lasten servicecontracten.
9.4.3.3 Lasten verhuur en beheeractiviteiten
Hier worden zowel de directe lasten voor de verhuur- en beheeractiviteiten als deindirecte lasten via de kosten- verdeelstaat verantwoord. De personeelskosten en overige personeelskosten van directe en indirecte personeelsleden die betrokken zijn bij de onderhoudsactiviteiten vallen niet onder deze categorie, maar onder “lasten onderhoudsactiviteiten”.
9.4.3.4 Lasten onderhoudsactiviteiten
Aan deze post worden de lasten toegerekend die alleen betrekking hebben op onderhoudslasten aan het vastgoed in exploitatie. Dit betreffen naast onderhoudslasten ook personeelslasten en overige bedrijfslasten. Onder onderhoudslasten worden alle directe en indirecte aan het verslagjaar toe te rekenen kosten van onderhoud verantwoord. Van toerekenbaarheid is sprake als de daadwerkelijke werkzaamheden in het verslagjaar hebben plaatsgevonden. Reeds aangegane verplichtingen, waarvan de werkzaamheden nog niet zijn uitgevoerd op balansdatum, worden verwerkt onder de niet in de balans opgenomen verplichtingen.
9.4.3.5 Overige directe operationele lasten exploitatie bezit
Onder overige directe operationele lasten exploitatie bezit worden verantwoord:
- de verhuurderheffing;
- onroerendezaakbelasting
- de kosten gerelateerd aan het niet kunnen incasseren van vorderingen op huurders anders dan huur en andere exploitatiekosten die niet tot een meer specifieke kostensoort behoren.
DeltaWonen verwerkt de overheidsheffingen zoals onroerendezaakbelasting en verhuurderheffing op het moment dat de aanslag is ontvangen.
9.4.3.6 Omzet verkocht vastgoed in ontwikkeling
De opbrengsten van de verkopen van het vastgoed in ontwikkeling en onderhandenprojecten. De omzet op verkochte objecten wordt verantwoord conform de bepalingen in RJ 221.
9.4.3.7 Lasten verkocht vastgoed in ontwikkeling en toegerekende organisatie- en financieringskosten
De lasten van het verkochte vastgoed in ontwikkeling inclusief de toegerekende organisatiekosten vanuit de kosten verdeelstaat en rente in het kader van financiering worden hieronder verantwoord.
9.4.3.8 Netto gerealiseerd resultaat verkoop vastgoedportefeuille
De post Netto gerealiseerd resultaat verkoop vastgoedportefeuille betreft het saldo van de behaalde verkoopopbrengst minus de toerekenbare verkoop- en organisatiekosten en de geactiveerde waarde met betrekking tot het vastgoed.
Opbrengst uit verkoop van vastgoed wordt in de winst-en-verliesrekening verwerkt als:
- alle belangrijke rechten op economische voordelen en alle belangrijke risico’s met betrekking tot de activa zijn overgedragen aan de koper;
- het bedrag van de opbrengst op betrouwbare wijze kan worden bepaald;
- ontvangst van de opbrengst waarschijnlijk is.
Op basis van deze criteria wordt onder deze post de verkoopopbrengst van vastgoed in exploitatie onder aftrek van verkoopkosten en de boekwaarde verantwoord. De boekwaarde is op basis van de marktwaarde op het moment van herclassificatie.
Verder wordt hieronder verantwoord de verkoopopbrengst van onder VOV teruggekochte en vervolgens zonder voorwaarden doorverkochte woningen onder aftrek van de boekwaarde. De boekwaarde is de marktwaarde op terugkoopmoment onder aftrek van de contractuele korting.
Gerealiseerde verkoopresultaten worden verantwoord op het moment van levering (passeren transportakte). Eventuele verliezen op koopprojecten worden verantwoord zodra deze voorzienbaar zijn.
Woningen verkocht onder voorwaarden worden niet in het resultaat verantwoord wanneer de belangrijkste economische voor- en nadelen niet zijn overgedragen aan de koper. Dergelijke transacties worden verantwoord als financieringstransactie. Verwezen wordt naar de post Vastgoed verkocht onder voorwaarden in de grondslagen van balanswaardering.
9.4.3.9 Waardeveranderingen vastgoedportefeuille
Hieronder zijn begrepen de overige waardeveranderingen en de waardeveranderingen met betrekking tot de vastgoedportefeuille bestaande uit vastgoed in exploitatie, vastgoed in ontwikkeling, vastgoed verkocht onder voorwaarden en vastgoed bestemd voor verkoop. Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille betreffen mogelijke winsten of verliezen die ontstaan door een wijziging in de waarde van het vastgoed bestemd voor verkoop in het verslagjaar.
9.4.3.10 Nettoresultaat overige activiteiten
In deze post worden de opbrengsten en kosten uit de niet-primaire activiteiten verantwoord: onder andere de vergoeding opstelpunten, de opbrengsten zonnepanelen, de EPV vergoedingen en de opbrengsten en kosten van VOV-activiteiten en incidentele opbrengsten.
9.4.3.11 Overige organisatiekosten
Dit betreffen de kosten die niet aan reguliere bedrijfsactiviteiten toegerekend kunnen worden. Hieronder vallen de kosten in het kader van treasury-activiteiten en ook de heffing autoriteit woningcorporaties. De leningruil met Vestia in 2021 (en het agio wat hierdoor ontstaat) wordt aangemerkt als volkshuisvestelijke bijdrage. Een volkshuisvestelijke bijdrage wordt in de winst-en-verliesrekening verwerkt onder de overige organisatiekosten conform de RJ 645.
9.4.3.12 Leefbaarheid
Leefbaarheid omvat gemaakte kosten voor fysieke ingrepen die de leefbaarheid in buurten en wijken bevorderen. Van toerekenbaarheid is sprake als de daadwerkelijke werkzaamheden in het verslagjaar hebben plaatsgevonden.
9.4.3.13 Rentebaten en rentelasten
Rentebaten worden tijdsevenredig in de winst-en-verliesrekening verwerkt. Daarbij houden we rekening met de effectieve rentevoet van de desbetreffende actiefpost, wanneer hun bedrag bepaalbaar is en hun ontvangst waarschijnlijk.
Rentelasten worden toegerekend aan de opeenvolgende verslagperioden naar rato van de resterende hoofdsom. (Dis)agio en aflossingspremies worden als rentelast aan de opeenvolgende verslagperioden toegerekend. Op zo’n manier, dat samen met de over de lening verschuldigde rentevergoeding de effectieve rente in de winst-en-verliesrekening wordt verwerkt en in de balans de amortisatiewaarde van de schuld. Periodieke rentelasten en soortgelijke lasten komen ten laste van het jaar waarover zij verschuldigd worden.
9.4.3.14 Personeel
Lonen, salarissen en sociale lasten worden op grond van de arbeidsvoorwaarden verwerkt in de winst-en-verliesrekening voor zover zij verschuldigd zijn aan werknemers. Van toerekenbaarheid is sprake als de daadwerkelijke werkzaamheden in het verslagjaar hebben plaatsgevonden door de werknemers. De lonen, salarissen en sociale lasten worden aan de verschillende activiteiten toegerekend middels de systematiek toegelicht bij de toerekening baten en lasten. DeltaWonen neemt een verplichting op als zij zich aantoonbaar onvoorwaardelijk heeft verbonden om een ontslag- of transitievergoeding te betalen.
9.4.3.15 Belastingen
De belasting over het resultaat wordt berekend over het resultaat voor belastingen in de winst-en-verliesrekening. Daarbij houden we rekening met beschikbare fiscaal compensabele verliezen uit voorgaande boekjaren (voor zover niet opgenomen in de latente belastingvorderingen) en vrijgestelde winstbestanddelen en na bijtelling van niet-aftrekbare kosten. Ook wordt rekening gehouden met wijzigingen die optreden in de latente belastingvorderingen en latente belastingschulden uit hoofde van wijzigingen in het te hanteren belastingtarief.
Bij de berekening van de vennootschapsbelasting moet rekening gehouden worden met de beperkingen vanuit de ATAD. Dit kan betekenen dat sprake is van een aftrekbeperking van rente, waardoor een (tijdelijk) verschil ontstaat met de verwerking van rente tussen de fiscale en commerciële jaarrekening. Indien deltaWonen de komende jaren beneden de ATAD-norm komt, kan de eerder niet in aftrek genomen rente alsnog worden verrekend. Gezien de onzekerheid met betrekking tot de mogelijkheid van verrekening wordt geen actieve latentie gevormd.
Ten aanzien van de acute belastinglast en belastinglatenties in de jaarrekening heeft deltaWonen een aantal standpunten ingenomen. Inmiddels hebben wij de aangiftes 2008 tot en met 2017 vastgesteld gekregen. Hieruit zijn geen materiële aanpassingen naar voren gekomen. De fiscale verwerking voor de jaren 2018 tot en met 2021 heeft op een consistente wijze, conform de aangifte 2008 tot en met 2017, plaatsgevonden. Inschattingen die mogelijk een punt van discussie kunnen worden met de fiscus betreffen:
- de inschatting van het onderscheid tussen verbeteringen en onderhoudslasten;
Daardoor kan de fiscale last over 2018 en verdere jaren nog wijzigen en kunnen belastinglatenties een andere waarde kennen.
9.4.3.16 Toerekening baten en lasten
De basis voor het toerekenen van kosten aan de functionele winst-en-verliesrekening is de categoriale winst-en-verliesrekening. Om tot de functionele indeling van de winst-en-verliesrekening te komen, maken we gebruik van een kostenverdeelstaat.
De kosten worden door middel van de volgende stappen toegewezen aan de activiteiten in de functionele winst-en-verliesrekening:
- Opbrengsten en kosten die direct toegewezen kunnen worden aan bepaalde activiteiten, toerekenen aan deze activiteiten.
- Op basis van de ingeschatte werkzaamheden van personeel worden door middel van een toerekenings-percentage de personeelskosten toegewezen aan de activiteiten.
- Opbrengsten- en kostenposten waarvan is vastgesteld dat deze niet direct toerekenbaar zijn, toerekenen aan activiteiten op basis van een fte verdeelsleutel per activiteit. DeltaWonen rekent de volgende niet direct toerekenbare kosten toe aan de activiteiten:
- lasten servicecontracten
- lasten verhuur- en beheeractiviteiten
- lasten onderhoudsactiviteiten
- toegerekende organisatiekosten
- kosten overige activiteiten
- overige organisatiekosten
- leefbaarheid
9.4.3.17 Afschrijvingen (im)materiële vaste activa ten dienste van de exploitatie
De afschrijvingen (im)materiële vaste activa ten dienste van de exploitatie worden gebaseerd op de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Afschrijvingen vinden plaats volgens de lineaire methode op basis van de geschatte economische levensduur. Afschrijving van het actief vindt plaats tot de restwaarde is bereikt. De afschrijvingen worden aan de verschillende activiteiten toegerekend op basis van een fte verdeelsleutel per activiteit.
9.4.3.18 Financiële instrumenten
DeltaWonen heeft renteswaps afgesloten voor het reduceren van het toekomstige renterisico. De renteswaps zijn gekoppeld aan individuele leningen. De bruto positie/nominale waarde bedraagt ultimo 2021 € 30 miljoen (ultimo 2020 € 30 miljoen). De marktwaarde bedraagt per 31-12-2021 -/- € 10,4 miljoen (ultimo 2020 -/- € 13,1 miljoen). De negatieve waarde is van belang als wij de swaps af zouden rekenen, maar dat doen wij niet. De renteswaps zijn gekoppeld aan leningen. Met een renteswap beheersen wij het renterisico door de rente van middellange roll-over leningen voor langere tijd te fixeren door met een bank rentebedragen uit te ruilen.
DeltaWonen heeft 4 basisrenteleningen in haar leningenportefeuille. In de basisrenteleningen is een embedded derivaat besloten. Deze wordt in de jaarrekening van deltaWonen niet gescheiden van het basiscontract, omdat er een nauw verband bestaat tussen de economische kenmerken en risico's van het in het contract besloten derivaat en de economische kenmerken en risico’s van het basiscontract.
Het rentetarief van de basisrenteleningen bestaat uit twee componenten: een basisrente en een liquiditeitsopslag. De basisrente geldt voor de volledige looptijd van de leningen. De liquiditeitsopslag geldt voor een overeengekomen vaak kortere periode. Hierdoor ontstaat een opslagrisico: het risico dat op herzieningsmomenten de opslag, die de financier boven de basisrente in rekening brengt na enige tijd voor eenzelfde looptijd, hoger is dan de huidige opslag.
Hedgedocumentatie
Doelstelling risicobeheer
In het treasurystatuut van deltaWonen staan de kaders voor het beheersen van risico’s benoemd. De financiële instrumenten voldoen aan de kaders van het treasurystatuut. In het bestaande statuut is het gebruik van de afschermende rente-instrumenten toegestaan ter beheersing van het renterisico op zekere kasstromen. Het aangaan van rente-instrumenten mag alleen worden overeengekomen met kredietwaardige partijen met minimaal A-rating. Ook voldoen de financiële instrumenten aan de richtlijnen van het WSW.
Hedgestrategie
Risico van wijzigingen in de rente afdekken met derivaten.
Type hedge
Kostprijs hedge-accounting op basis van individuele leningen. Kostprijs hedge-accounting wordt toegepast op basis van de aansluiting van de kritische kenmerken van de instrumenten met de financieringen. Deze kenmerken zijn terug te vinden in de originele contracten.
Afgedekte positie
DeltaWonen dekt de variabiliteit in kasstromen, voortvloeiende uit toekomstige rentebetalingen gerelateerd aan huidige en toekomstige leningen af. Hierbij worden de kasstromen van de rentebetalingen van de afgesloten, respectievelijk af te sluiten leningen per dag afgedekt. Deze kasstromen worden gegroepeerd naar kalenderjaar.
Hedge instrumenten
DeltaWonen maakt gebruik van rentederivaten om de variabiliteit van de toekomstige kasstromen, gerelateerd aan rentebetalingen van huidige en toekomstige leningen, af te dekken. DeltaWonen maakt gebruik van Interest Rate Swaps (IRS). Hierbij ontvangt deltaWonen een variabele rente van de tegenpartij en betaalt deltaWonen een vaste rente. DeltaWonen heeft geen swaps afgesloten ter dekking van toekomstige investeringen.
Accounting
Het hedging instrument en de hedge-items onderliggend aan de af te dekken rentebetalingen, worden tegen kostprijs op de balans opgenomen en gewaardeerd.
Marktrisico
De onderneming beheerst het marktrisico door stratificatie aan te brengen in de portefeuille en limieten te stellen.
Valutarisico
DeltaWonen voert alleen transacties in euro’s uit en loopt geen valutarisico.
Renterisico
DeltaWonen loopt renterisico over de rentedragende vorderingen (met name onder financiële vaste activa) en rentedragende langlopende en kortlopende schulden. Voor vorderingen en schulden met variabele renteafspraken loopt de woningcorporatie risico ten aanzien van toekomstige kasstromen. Met betrekking tot vastrentende vorderingen en schulden loopt deltaWonen risico’s over de marktwaarde. Met betrekking tot vorderingen worden geen financiële derivaten met betrekking tot renterisico afgesloten. Met betrekking tot bepaalde vastrentende schulden heeft deltaWonen renteswaps afgesloten, zodat zij variabele rente ontvangt en vaste rente betaalt.
Kredietrisico
Het gaat hierbij om het risico dat financiële instellingen niet aan hun contractuele verplichtingen kunnen voldoen. Door het spreiden van transacties over verschillende financiële instellingen wordt getracht dit risico te beperken. Verder moeten de financiële instellingen voldoen aan kredietwaardigheidseisen (rating). Dit is opgenomen in het treasurystatuut. De hoogte van het kredietrisico is afhankelijk van de grootte van het bedrag aan te ontvangen rente op de derivaten en de marktwaarde van derivaten.
Liquiditeitsrisico
Het gaat hierbij om het risico dat over onvoldoende middelen wordt beschikt om aan de directe verplichtingen te kunnen voldoen. Dit geldt voor alle verplichtingen van deltaWonen en haar tegenpartijen, ongeacht of dit nu crediteuren of financiële instellingen zijn. DeltaWonen heeft op verschillende manieren gewaarborgd dat zij altijd aan haar verplichtingen kan voldoen. Door gebruik te maken van een aantal roll-over leningen met variabele hoofdsom is deltaWonen flexibel genoeg om aan de verplichtingen te voldoen. DeltaWonen heeft sinds 1 januari 2020 geen rekeningcourantfaciliteit meer.
Margin call
Voor de derivatenportefeuille is met de tegenpartijen afgesproken dat beide partijen geen onderpand verstrekken als gevolg van een positieve of negatieve marktwaarde.
Break clauses
DeltaWonen heeft geen mutual of mandatory breaks afgesproken in de contracten van de renteswaps.
Termination eventsDaarnaast zijn er enkele termination events van toepassing voor de situatie waarin deltaWonen geen toegelaten instelling meer is, geen deelnemer meer is van het WSW, de achtervang wegvalt en er sprake is van onder bewindstelling door het ministerie. DeltaWonen heeft tot op heden geen onderpand verstrekt. De Autoriteit woningcorporaties heeft aangegeven om namens de sector met betreffende partijen in overleg te gaan om toezichtbelemmerende bepalingen te verwijderen die het toezichtinstrumentarium van de minister en de Autoriteit woningcorporaties op grond van de Woningwet en het Besluit Toegelaten Instellingen Volkshuisvesting belemmeren. Ter beperking van renterisico’s worden door deltaWonen derivaten gehanteerd. Financiële derivaten (met name interest-swaps) worden initieel niet in de balans verwerkt en gewaardeerd. Zodra de derivaten zijn gekoppeld aan onderliggende waarden worden zij binnen de balans gewaardeerd. Nadat derivaten voor het eerst in de balans zijn opgenomen, vindt waardering tegen reële waarde plaats. Zoals toegelicht bij de grondslagen, onderdeel langlopende schulden, past deltaWonen hedge-accounting toe. Er is geen sprake van on-balance waardering van derivaten.
9.4.4 Grondslagen voor de opstelling van het kasstroomoverzicht
Het kasstroomoverzicht wordt opgesteld volgens de directe methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht bestaan uit liquide middelen en vlottende effecten. De effecten kunnen worden beschouwd als zeer liquide beleggingen.
Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van interest en vennootschapsbelasting zijn opgenomen onder de kasstroom uit operationele activiteiten.
Transacties waarbij geen ruil van geldmiddelen plaatsvindt, waaronder financiële leasing, worden niet in het kasstroomoverzicht opgenomen. De betaling van de leasetermijnen uit hoofde van het financiële-leasecontract wordt voor het gedeelte dat betrekking heeft op de aflossing als een uitgave uit financieringsactiviteiten aangemerkt en voor het gedeelte dat betrekking heeft op de interest als een uitgave uit operationele activiteiten.
9.5 Toelichting balans
9.5.1 Kosten van verwerving van intellectuele rechten
Het verloop van deze post is als volgt:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Stand 1 januari | ||
| Aanschafwaarde | 3.326 | 3.060 |
| Cumulatieve afschrijvingen en waardeverminderingen | 1.590- | 970- |
| Boekwaarde per 1 januari | 1.735 | 2.089 |
| Mutaties | ||
| Investeringen | 35 | 267 |
| Desinvesteringen | - | 1- |
| Afwaarderingen | - | - |
| Terugname afwaarderingen | - | - |
| Afschrijvingen | 679- | 620- |
| Totaal mutaties | 645- | 354- |
| Stand 31 december | ||
| Aanschafwaarde | 3.360 | 3.326 |
| Cumulatieve afschrijvingen en waardeverminderingen | 2.270- | 1.590- |
| Boekwaarde per 31 december | 1.091 | 1.735 |
De afschrijvingen op software zijn bepaald volgens de lineaire methode rekening houdend met een eventuele restwaarde, gebaseerd op de verwachte gebruiksduur van 5 jaar.
Investeringen in software betreft in 2021 voor ruim € 18.000 de uitgaven voor de implementatie van het transitieproject Previder. Dit systeem is in 2020 in gebruik genomen. Verder was er een investering voor de werkplekreserveringsapp van ruim € 16.000.
Vastgoedbeleggingen
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| 9.5.2 Daeb vastgoed in exploitatie | 2.613.501 | 2.182.589 |
| 9.5.3 Niet-daeb vastgoed in exploitatie | 38.606 | 34.918 |
| 9.5.4 Onroerende zaken verkocht onder voorwaarden | 23.410 | 22.300 |
| 9.5.5 Vastgoed in ontwikkeling bestemd voor eigen exploitatie | 8.274 | 17.155 |
| Totaal | 2.683.791 | 2.256.962 |
| 9.5.2 Daeb vastgoed in exploitatie |
9.5.3 Niet-daeb vastgoed in exploitatie |
9.5.4 Onroerende zaken verkocht onder voorwaarden |
9.5.5 Vastgoed in ontwikkeling bestemd voor eigen exploitatie |
|||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 | 2021 | 2020 | 2021 | 2020 | 2021 | 2020 |
| Aanschafwaarde per 1 januari | 1.036.040 | 987.837 | 28.729 | 28.948 | 17.326 | 18.316 | 19.671 | 17.098 |
| + Cumulatieve afschrijvingen en/of waardeveranderingen | 1.146.549 | 974.904 | 6.189 | 4.004 | 4.974 | 3.531 | 2.516- | 431 |
| Boekwaarde per 1 januari | 2.182.589 | 1.962.741 | 34.918 | 32.951 | 22.300 | 21.847 | 17.155 | 17.529 |
| Mutaties | ||||||||
| Opleveringen - (overboeking van vastgoed in ontwikkeling) | 30.128 | 31.651 | - | - | - | - | 30.128- | 31.651- |
| Investeringen - initiële verkrijging | - | - | - | - | - | - | 15.961 | 33.793 |
| Investeringen - uitgaven na eerste waardering | 2.944 | 18.467 | 7 | 6 | - | - | - | - |
| Desinvesteringen | 5.624- | 5.400- | 523- | 407- | 2.154- | 2.026- | - | - |
| Herclassificatie in boekjaar (naar voorraad bestemd voor verkoop) | 1.089- | 745- | - | 173 | 567 | - | - | |
| Aanpassing marktwaarde | 404.553 | 175.875 | 4.205 | 2.368 | 3.091 | 1.912 | 5.286 | 2.516- |
| Totaal mutaties | 430.912 | 219.848 | 3.689 | 1.966 | 1.110 | 453 | 8.881- | 374- |
| Aanschafwaarde per 31 december | 1.067.419 | 1.036.040 | 28.426 | 28.729 | 16.026 | 17.326 | 2.988 | 19.671 |
| + Cumulatieve afschrijvingen en/of waardeveranderingen | 1.546.082 | 1.146.549 | 10.181 | 6.189 | 7.384 | 4.974 | 5.286 | 2.516- |
| Boekwaarde per 31 december | 2.613.501 | 2.182.589 | 38.606 | 34.918 | 23.410 | 22.300 | 8.274 | 17.155 |
| Inbegrepen ongerealiseerde herwaardering | 1.570.351 | 1.175.690 | 18.282 | 14.789 | - | - | - | - |
De activa zijn volledig voor brand- en stormschade verzekerd tegen aanschaf- c.q. voortbrengingskosten. Voor de brand- en stormverzekering is een tarief per verhuureenheid afgesproken, waarbij door de verzekeraar geen beroep kan worden gedaan op onderverzekering. De desinvesteringen zijn onder te verdelen in sloop, uit beheer of verkoop. De desinvesteringen uit sloop bedragen € 3,7 miljoen. De desinvesteringen uit verkoop bedragen € 2,3 miljoen.
9.5.2. DAEB vastgoed en 9.5.3. niet-DAEB vastgoed in exploitatie
Marktwaarde
Zowel het DAEB- als het niet-DAEB vastgoed in exploitatie is gewaardeerd tegen de marktwaarde in verhuurde staat die is bepaald op het handboek modelmatig waarderen marktwaarde die als bijlage is opgenomen bij de regeling toegelaten instellingen volkshuisvesting (RTIV). Hierbij wordt op basis van de toekomstige kasstromen de marktwaarde middels de Discounted Cashflow (DCF) methode bepaald. Bij de bepaling van de marktwaarde is de full-versie van het waarderingshandboek gehanteerd. De waardebepaling is onder meer ontleend aan waarneembare prijzen op een actuele markt.
Bij het bepalen van de marktwaarde in verhuurde staat is gebruik gemaakt van meerdere macro economische parameters en of schattingen (full variant). Het handboek modelmatig waarderen marktwaarde bepaalt de marktwaarde van de onroerende zaken in exploitatie op basis van de contante waarde van de geschatte toekomstige kasstromen (Discounted Cash Flow methode).
De toekomstige kasstromen worden bepaald aan de hand van een doorexploitatie- en een uitpondscenario.
| Categorie onroerende zaken | Methoden |
|---|---|
| Woongelegenheden | De hoogste waarde van de twee scenario's (doorexploiteerscenario of uitpondscenario) leidt tot de marktwaarde van het waarderingscomplex |
| Bedrijfsmatig en maatschappelijk onroerend goed | Doorexploiteerscenario |
| Parkeergelegenheden | De hoogste waarde van de twee scenario's (doorexploiteerscenario of uitpondscenario) leidt tot de marktwaarde van het waarderingscomplex |
Bij het doorexploitatiescenario is de veronderstelling dat het volledige complex in exploitatie blijft gedurende de DCF-periode. Bij het uitpondscenario is de veronderstelling dat na mutatie tot verkoop van individuele woningen tegen leegwaarde wordt overgegaan. De berekening wordt uitgevoerd over een DCF-periode van vijftien jaar. In het doorexploiteerscenario wordt de huur bij mutatie aangepast naar de markthuur of de maximale huur, afhankelijk of de woongelegenheid bij mutatie is te liberaliseren.
- Indien de maximale huur lager dan of gelijk is aan de huurliberalisatiegrens, dan is de nieuwe huur het minimum van de markthuur en de maximale huur volgens het woningwaarderingsstelstel;
- Indien de maximale huur hoger is dan liberalisatiegrens, dan is de nieuwe huur de markthuur.
In de post DAEB-vastgoed in exploitatie zijn 14.800 (2020: 14.565) verhuureenheden opgenomen en in de post niet-DAEB zijn 930 (2020: 931) verhuureenheden opgenomen, totaal 15.730 (2020: 15.496) verhuureenheden. De geschatte waarde gebaseerd op de meest recente WOZ-beschikkingen van deze verhuureenheden bedraagt € 2,59 miljard (2020: € 2,38 miljard).
De Verdeling van de marktwaarde ultimo boekjaar is als volgt:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Woongelegenheden | 2.529.211 | 2.099.047 |
| BOG/MOG | 110.936 | 105.174 |
| Parkeergelegenheden | 12.981 | 12.124 |
| Totaal | 2.653.128 | 2.216.345 |
De reële waarde (marktwaarde) van het vastgoed is ultimo 2021 € 436,8 miljoen hoger dan ultimo 2020. Hiervan wordt een bedrag van circa € 30,1 miljoen veroorzaakt door mutaties in de samenstelling van het vastgoed gedurende 2021 (investeringen, sloop, verkoop). Het resterende bedrag, de autonome mutatie (€ 406,7 miljoen positief) wordt in het schema hieronder toegelicht.
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Mutatie marktwaarde | 406.730 | 193.426 |
| Mutaties marktbeleid/marktverwachtingen | ||
| Mutatie leegwaarde | 245.336 | 99.043 |
| Mutatie huur en max. redelijke huur | 2.435 | 52.394 |
| Mutatie mutatiegraden | 6.902- | 19.530 |
| Mutatie beheerlasten | 1.013- | 1.146- |
| Totaal mutaties marktbeleid/marktverwachtingen | 239.856 | 169.821 |
| Parametermutaties | ||
| Mutatie disconteringsvoet | 101.736 | 25.198 |
| Mutatie inflatie | 16.117 | 12.175- |
| Mutatie exit yield | 64.674 | 33.903 |
| Mutatie vrije verkoopwaardestijging | 74.966 | 2.378 |
| Totaal parametermutaties | 257.493 | 49.304 |
| Overige mutaties | ||
| Effect verhuurderheffing en huurverhoging boven inflatie | 35.248 | 7.411 |
| Effect verkoopbeperkende maatregelen | - | - |
| Effect overdrachtskosten | 117.188- | 33.323- |
| Overig | 8.679- | 213 |
| Totaal overige mutaties | 90.619- | 25.699- |
| Totaal autonome mutatie | 406.730 | 193.426 |
Toelichting op het verloop
Leegwaarde (stijging van € 245.336.000)
De leegwaarde is gemiddeld toegenomen per VHE van € 209.709 (2020) naar € 261.623 (2021). De toegenomen interesse op de woningmarkt geeft een stijging van leegwaardes (24,67%). Hierdoor worden de door de taxateur ingeschatte opbrengsten bij mutatie hoger. Voor ons bezit werkt deze leegwaardestijging door in een stijging van de marktwaarde met ruim € 245,3 miljoen.
Huur en maximaal redelijke huur (stijging van € 2.435.000)
De huur van de standing investments is per 1 juli 2021 tot en met 30 juni 2022 bevroren. Daarnaast is alle leegstand opgenomen tegen de hogere markthuur. Het effect op de autonome mutatie bedraagt ruim € 2,4 miljoen.
Mutatie mutatiegraden (daling van € 6.902.000)
De gemiddelde mutatiekans uitponden van woningen is gedaald van 7,8% naar 7,5% (-0,3 procentpunt). De gemiddelde mutatiekans doorexploiteren van woningen is gedaald van 7,8% naar 7,5% (-0,3 procentpunt). Het uitpondscenario is echter bij woningen leidend t.o.v. woningen die het doorexploiteer scenario hanteren. Omdat de woning bij mutatie wordt uitgepond of de huur wordt verhoogd naar markthuur leidt een hogere mutatiegraad tot een hoger tempo van verkopen en/of verhogen van de huur naar markthuur. Dit leidt tot een stijging van € 6,9 miljoen.
Mutatie disconteringsvoet (stijging van € 101.736.000)
De gemiddelde disconteringsvoet doorexploiteren van woningen is gedaald t.o.v. 2020 van 5,57% naar 5,18% (-0,39 procentpunt). De gemiddelde disconteringsvoet uitponden van woningen is gedaald t.o.v. 2020 van 6,61% naar 6,08% (-0,53 procentpunt). De daling van de disconteringsvoet zorgt voor een hogere marktwaarde.
Mutatie inflatie (daling € 16.117.000)
De macro-economische parameters (met name prijsinflatie) zijn in 2021 lager ingeschat dan in 2020. Dit leidt per saldo tot een negatief effect op de marktwaarde.
Mutatie exit-yield (stijging van € 64.674.000)
De exit yields zijn vastgesteld op basis van de best vergelijkbare transacties uit 2021. In 2021 was de vraag naar beleggingstransacties van residentieel vastgoed weer zeer hoog, groter dan de vraag. Dit heeft tot gevolg dat de aanvangsrendementen verder zijn gedaald. Dit vertaalt zich ook in een dalende exit yield waarbij een hogere eindwaarde wordt ingerekend vanwege de grote vraag en de daaruit volgende verwachte waardeontwikkeling. De gemiddelde exit yield doorexploiteren van woningen is gedaald t.o.v. 2020 van 4,81% naar 4,29% (-0,52 procentpunt).De gemiddelde exit yield uitponden van woningen is gedaald t.o.v. 2020 van 4,51% naar 4,02% (-0,49 procentpunt).
Mutatie ontwikkeling vrije verkoopwaarde (stijging van € 74.966.000)
De historische leegwaardestijging van woningen is gestegen van 7,68% naar 11,20% (3,52 procentpunt). De gemiddelde toekomstige leegwaardestijging van woningen is gestegen van 2,17% naar 2,75% (0,58 procentpunt). De inschatting van de leegwaardeindexering in de DCF periode voor de jaren 1 tot en met 15 is op korte termijn hoger ingeschat naar aanleiding van de ontwikkelingen in de woningmarkt in 2021. Deze ontwikkeling leidt tot hogere opbrengsten bij mutatie als er sprake is van uitponden.
Effect verkoopbeperkende maatregelen
Bij blijvend sociale complexen (tot 142 WWS punten) geldt vanaf 2017 voor het eerst een uitpondrestrictie van 7 jaar. Dit houdt in dat de individuele woningen gedurende 7 jaar niet kunnen worden uitgepond bij mutatie. Het merendeel van onze woningcomplexen heeft als hoogste scenario uitponden. Doordat de markthuren relatief laag zijn blijft na invoering van deze maatregel het uitpondscenario het hoogste scenario. De impact is om die reden relatief groot en heeft een sterk waardedrukkend effect. Omdat het effect vanaf 2017 een structureel karakter heeft wordt deze niet meer apart benoemd, maar het verschil wordt nu meegenomen onder mutatie mutatiegraden.
Inschakeling taxateur
Jaarlijks wordt 1/3 deel van de onroerende zaken in exploitatie getaxeerd door een onafhankelijk en ter zake deskundige externe taxateur, ingeschreven bij het Nederlands Register Vastgoed Taxateurs. Dit betekent dat elk derde deel van de onroerende zaken in exploitatie minimaal eens per 3 jaar opnieuw wordt getaxeerd. Het taxatierapport en het taxatiedossier waarin de waardering en de daarbij gehanteerde aanpassingen ten opzichte van de basisvariant zijn onderbouwd en vastgelegd zijn in het bezit van deltaWonen en op aanvraag beschikbaar voor de Autoriteit woningcorporaties.
Complexindeling
De complexindeling van de taxatiecomplexen is gebaseerd op grotendeels vergelijkbare verhuureenheden wat betreft type vastgoed, bouwperiode en locatie en dat als één geheel aan een derde partij in verhuurde staat verkocht kan worden. Er bestaat geen minimum of maximum voor het aantal verhuureenheden in een waarderingscomplex. Het kan voorkomen dat een waarderingscomplex bestaat uit zowel DAEB- als niet DAEB-vastgoed.
DeltaWonen heeft op basis van bovenstaande criteria in totaal 234 complexen woningen, 50 complexen BOG en 5 complexen parkeergelegenheden geïdentificeerd.
DeltaWonen heeft per 31 december 2021, verdeeld naar type die voor de marktwaarde zijn onderkend, de volgende aantallen onroerende zaken:
| Categorie onroerende zaken | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Woongelegenheden | 13.471 | 13.387 |
| Bedrijfsmatig en maatschappelijk onroerend goed | 1.267 | 1.135 |
| Parkeergelegenheden | 992 | 974 |
| Totaal aantal | 15.730 | 15.496 |
Toepassing vrijheidsgraden
DeltaWonen heeft voor haar vastgoedbezit de full versie van het Handboek toegepast. De reikwijdte, aard en omvang van de aanpassingen zijn van toepassing op meerdere complexen, derhalve worden de gehanteerde vrijheidsgraden hierna schematisch op portefeuilleniveau toegelicht. Indien en voor zover op complexniveau is afgeweken van de vrijheidsgraden op portefeuilleniveau, dan wordt dit separaat toegelicht.
De hierna genoemde vrijheidsgraden hebben betrekking op de mate van afwijking ten opzichte van de basisvariant.
Disconteringsvoet:
De volgende spreiding van de disconteringsvoet is gebruikt voor de verschillende categorieën onroerende zaken:
| Categorie onroerende zaken | spreiding disconteringsvoet | gewogen gemiddelde |
|---|---|---|
| Woongelegenheden | 4,50% - 7,02% | 6,03% |
| Bedrijfsmatig en maatschappelijk onroerend goed | 4,59% - 9,66% | 6,95% |
| Parkeergelegenheden | 6,00% - 7,00% | 6,65% |
Bij het bepalen van de marktwaarde in verhuurde staat is voor deltaWonen rekening gehouden met de volgende (spreiding) van relevante veronderstellingen:
| Mutatiekans | >=1% <=27% | n.v.t. | >=5% <=9% |
|---|---|---|---|
| Mogelijkheid tot verkoop | 96% | n.v.t. | 100% |
| Achterstallig onderhoud | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. |
| Bedrag achterstallig onderhoud | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. |
| Erfpacht | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. |
| Beklemmingen | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. |
Bij het bepalen van de marktwaarde is de full-versie van het waarderingshandboek gehanteerd. De variabelen in de berekening zijn conform het waarderingshandboek gehanteerd met uitzondering van de volgende vrijheidsgraden:
Woningen en parkeren
| Vrijheidsgraad | basis variant | aanpassing Cushman & Wakefield |
|---|---|---|
| Schematische vrijheid | separate kasstromen specifiek tonen | huurderving is hier toegevoegd (bandbreedte: 0% - 1%) |
| Markthuur | Normhuren per type vastgoed | op basis van markreferenties (gemiddeld: € 791) |
| Huurstijging | prijsinflatie | conform basisvariant |
| Exit Yield | automatische berekening | eigen inschatting taxateur o.b.v. marktreferenties (soms ook gebruikt als sluitpost om tot een correcte marktwaarde te komen; bandbreedte: 3,25% - 9,75%) |
| Leegwaarde | WOZ-waarde | op basis van marktreferenties (bandbreedte: € 15.500 - € 425.000) |
| Leegwaardestijging | normering naar provincie of 4 grote steden | eigen inschatting taxateur (bandbreedte: 2,25% - 7,00%) |
| Disconteringsvoet | modelmatig vastgesteld | eigen inschatting taxateur afgeleid uit beleggingsmarkt transacties (soms ook gebruikt als sluitpost om tot een correcte marktwaarde te komen; bandbreedte: 4,50% - 7,02%) |
| Mutatie- en verkoopkans | op basis van afgelopen 5 jaar | conform basisvariant en mogelijkheid tot eigen inschatting raxateur |
| Onderhoud | normbedrag per type verhuureenheid | VTW-normbedragen per woningtype |
| Technische splitsingskosten | standaard geen | conform basisvariant |
| Bijzondere uitgangspunten | optioneel geen | conform basisvariant |
| Erfpacht | werkelijkheid weergeven | niet van toepassing |
BOG/MOG
| Vrijheidsgraad | basis variant | aanpassing Cushman & Wakefield |
|---|---|---|
| Schematische vrijheid | separate kasstromen specifiek tonen | niet van toepassing |
| Markthuur | normhuren per type vastgoed | op basis van marktreferenties |
| Huurinkomsten | corporatie levert bedrag en expiratiedata aan | genoemde data zijn overgenomen |
| Huurstijging | prijsinflatie | conform basisvariant |
| Exploitatiekosten | normbedrag per type vastgoed | conform VTW-normen |
| Erfpacht | corporatie levert deze data aan | niet van toepassing |
| Leegstand | corporatie levert deze data aan | genoemde correctie meegenomen |
| Disconteringsvoet | modelmatig vastgesteld | eigen inschatting taxateur o.b.v. marktreferenties (soms ook gebruikt als sluitpost om tot correcte marktwaarde te komen); bandbreedte: 4,59% - 9,66%) |
| Exit Yield | automatische berekening | eigen inschatting taxateur o.b.v. marktreferenties (soms ook gebruikt als sluitpost om tot correcte marktwaarde te komen; bandbreedte: 5,03% - 14,83%) |
| Overdrachtskosten | standaard percentages | conform basisvariant |
Parameters
Bij het bepalen van de toekomstige kasstromen voor de DCF-berekening is gebruik gemaakt van de volgende parameters:
| Parameters woongelegenheden | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 e.v. |
|---|---|---|---|---|---|
| Prijsinflatie | 1,90% | 1,80% | 1,90% | 1,90% | 1,90% |
| Looninflatie | 2,00% | 2,20% | 2,10% | 2,30% | 2,30% |
| Bouwkostenstijging | 4,20% | 3,20% | 2,10% | 2,30% | 2,30% |
| Leegwaardestijging | 13,85% | 7,00% | 5,00% | 2,25% | 2,25% |
| Instandhoudingsonderhoud per vhe ‒ EGW | € 909 | € 938 | € 958 | € 980 | € 1.002 |
| Instandhoudingsonderhoud per vhe ‒ MGW | € 943 | € 973 | € 994 | € 1.017 | € 1.040 |
| Instandhoudingsonderhoud per vhe ‒ Studenteneenheid | € 1.134 | € 1.159 | € 1.183 | € 1.210 | € 1.238 |
| Instandhoudingsonderhoud per vhe ‒ Zorgeenheid (extr.muraal) | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 |
| Mutatieonderhoud per vhe ‒ EGW | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 |
| Mutatieonderhoud per vhe ‒ MGW | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 |
| Mutatieonderhoud per vhe ‒ Studenteneenheid | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 |
| Mutatieonderhoud per vhe ‒ Zorgeenheid (extr.muraal) | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 |
| Beheerkosten per vhe ‒ EGW | € 466 | € 476 | € 487 | € 498 | € 510 |
| Beheerkosten per vhe ‒ MGW | € 459 | € 469 | € 480 | € 491 | € 502 |
| Beheerkosten per vhe ‒ Studenteneenheid | € 436 | € 450 | € 460 | € 470 | € 481 |
| Beheerkosten per vhe ‒ Zorgeenheid (extr.muraal) | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 |
| Gemeentelijke OZB (% van de WOZ) | 0,12% | 0,12% | 0,12% | 0,12% | 0,12% |
| Belastingen, verzekeringen en overige zakelijke lasten (% van de WOZ) | 0,07% | 0,07% | 0,07% | 0,07% | 0,07% |
| Verhuurderheffing (% van de WOZ) | 0,53% | 0,33% | 0,31% | 0,31% | 0,31% |
| Huurstijging boven prijsinflatie voorgaand jaar ‒ zelfstandige eenheden | 0,98% | 0,98% | 0,98% | 0,49% | 0,49% |
| Huurstijging boven prijsinflatie voorgaand jaar ‒ onzelfstandige eenheden | 0,00% | 0,00% | 0,00% | 0,00% | 0,00% |
| Huurderving (% van de huursom) | 1,00% | 1,00% | 1,00% | 1,00% | 1,00% |
| Gemiddelde mutatiekans | 7,50% | 7,50% | 7,50% | 7,50% | 7,50% |
| Verkoopkosten bij uitponden (% van de leegwaarde) | 1,23% | 1,23% | 1,23% | 1,23% | 1,23% |
| Disconteringsvoet: | 6,03% | 6,03% | 6,03% | 6,03% | 6,03% |
| Parameters bedrijfsmatig- en maatschappelijk onroerend goed | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 e.v. |
|---|---|---|---|---|---|
| Instandhoudingsonderhoud per m2 bvo | € 6,03 | € 6,16 | € 6,30 | € 6,44 | € 6,60 |
| Mutatieonderhoud per m2 bvo | € 12,22 | € 12,61 | € 12,88 | € 13,17 | € 13,48 |
| Beheerkosten % van de markthuur ‒ BOG | 3,00% | 3,00% | 3,00% | 3,00% | 3,00% |
| Beheerkosten % van de markthuur ‒ MOG | 2,00% | 2,00% | 2,00% | 2,00% | 2,00% |
| Gemeentelijke OZB (% van de WOZ) | 0,40% | 0,40% | 0,40% | 0,40% | 0,40% |
| Belastingen, verzekeringen en overige zakelijke lasten (% van de WOZ) | 0,12% | 0,12% | 0,12% | 0,12% | 0,12% |
| Disconteringsvoet: | 6,95% | 6,95% | 6,95% | 6,95% | 6,95% |
| Parameters parkeergelegenheden | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 e.v. |
|---|---|---|---|---|---|
| Instandhoudingsonderhoud ‒ garagebox | € 212 | € 219 | € 223 | € 228 | € 233 |
| Instandhoudingsonderhoud ‒ parkeerplaats | € 186 | € 192 | € 196 | € 200 | € 205 |
| Beheerkosten ‒ parkeerplaats | € 29 | € 30 | € 31 | € 31 | € 32 |
| Beheerkosten ‒ garagebox | € 40 | € 41 | € 42 | € 43 | € 44 |
| Gemeentelijke OZB (% van de WOZ) | 0,00% | 0,00% | 0,00% | 0,00% | 0,00% |
| Belastingen, verzekeringen en overige zakelijke lasten (% van de WOZ) | 0,22% | 0,22% | 0,22% | 0,22% | 0,22% |
| Disconteringsvoet: | 6,65% | 6,65% | 6,65% | 6,65% | 6,65% |
Schattingen
Gelet op de huidige marktomstandigheden kunnen toekomstige marktontwikkelingen waarop zowel door interne als door externe taxateurs gehanteerde aannames en schattingen ter bepaling van de reële waarde van het commercieel vastgoed zijn gebaseerd, ten opzichte van de werkelijk te verwachten marktontwikkelingen van significante invloed zijn op de uitkomsten van de huidige waardering in de jaarrekening.
Om inzicht te geven in de effecten van redelijkerwijs mogelijke wijzigingen in belangrijke parameters op de reële waarde, is ten aanzien van woningen gewaardeerd volgens de DCF-methode, de volgende gevoeligheidsanalyse opgenomen:
| Parameters | Gehanteerd in reële waarde | Stel mogelijke afwijking | Effect op de reële waarde*) (x € 1 mln,-) |
Effect op de reële waarde*) In % reële waarde |
|---|---|---|---|---|
| Mutatiegraad | Gemiddelde mutatiegraad 6,80% | +/+ 3% bij UP en DE | 171,6 | 6,5% (positief) |
| Exit Yield | Gemiddeld DE 4,7% en UP 3,8% | -/- 2% bij UP en DE | 1.133,60 | 42,7% (positief) |
| Disconteringsvoet | Gemiddeld DE 5,3% en UP 6,1% | +/+ 2% bij UP en DE | -382,1 | 14,8% (negatief) |
| Leegwaardeontwikkeling | Gemiddeld over 15 jaar + 2,53% per jaar | Gemiddeld over 15 jaar -/- 2,0% per jaar | -109,2 | 4,1% (negatief) |
Beleidswaarde
De beleidswaarde van het vastgoed in exploitatie is gebaseerd op de methodiek zoals opgenomen in het Handboek en bedraagt per 31 december 2021 € 1,3 miljard (2020: € 1,2 miljard).
De opbouw van de beleidswaarde van deltaWonen per 31 december 2021 is als volgt:
| (x € 1.000) | DAEB vastgoed in exploitatie 2021 |
Niet-DAEB vastgoed in exploitatie 2021 |
DAEB vastgoed in exploitatie 2020 |
Niet-DAEB vastgoed in exploitatie 2020 |
|---|---|---|---|---|
| Marktwaarde per 31 december | 2.614.843 | 38.606 | 2.182.589 | 34.918 |
| Beschikbaarheid (doorexploiteren) | 45.436- | 584- | 52.899- | 439- |
| Betaalbaarheid (huren) | 870.688- | 1.612- | 721.640- | 1.233- |
| Kwaliteit (onderhoud) | 297.089- | 3.515- | 150.605- | 2.375- |
| Beheer (beheerkosten) | 94.111- | 1.045- | 86.430- | 928- |
| Subtotaal aanpassingen | 1.307.324- | 6.756- | 1.011.574- | 4.975- |
| Beleidswaarde per 31 december | 1.307.519 | 31.850 | 1.171.015 | 29.943 |
Sensitiviteitsanalyse Beleidswaarde 2021
Voor de bepaling van de beleidswaarde zijn de voornaamste uitgangspunten (gemiddeld per woning teruggerekend) als volgt:
| Uitgangspunten | 2021 |
|---|---|
| Disconteringsvoet | 5,17% |
| Streefhuur per maand | € 619 per woongelegenheid |
| Lasten onderhoud en beheer per jaar | € 3.050 per woongelegenheid |
In onderstaande tabel wordt aangegeven welk effect een positieve of negatieve aanpassing van deze uitgangspunten heeft op de beleidswaarde:
| Effect op de beleidswaarde: | Mutatie t.o.v. uitgangspunt | Effect op de beleidswaarde *) |
|---|---|---|
| Disconteringsvoet | 0,5% hoger | € 135 mln. lager (10,1%) |
| Streefhuur per maand | € 25 hoger | € 84 mln. hoger (6,2%) |
| Lasten onderhoud en beheer per jaar | beiden € 100 hoger | € 104 mln. lager (7,8%) |
Verstrekte zekerheden
Zonder toestemming van het WSW is het de corporatie niet toegestaan om de woningen die met door het WSW geborgde leningen zijn gefinancierd te bezwaren met een beperkt recht (recht van pand/hypotheek, recht van opstal, recht van erfpacht, recht van vruchtgebruik) of de verplichting aan te gaan om deze woningen met een zekerheidsrecht te bezwaren (positieve hypotheekverklaring). Als gevolg hiervan zijn de woningen die met geborgde leningen zijn gefinancierd, niet met hypothecaire zekerheden bezwaard. Daarnaast heeft het WSW recht van eerste hypotheek op de woningen van de corporatie betreffende de door het WSW geborgde financiering.
Voor de door het WSW verstrekte borgstelling heeft de corporatie een obligoverplichting gebaseerd op de omvang van de door het WSW geborgde leningen. Deze obligoverplichting is in de toelichting op de geconsolideerde balans vermeld onder de Niet in de balans opgenomen verplichtingen en activa.
9.5.4. Onroerende zaken verkocht onder voorwaarden
| 2021 | 2020 | |
|---|---|---|
| Aantal eenheden 1 januari | 107 | 119 |
| Verkopen boekjaar | -7 | -10 |
| Terugkopen boekjaar | 0 | 0 |
| Aantal eenheden 31 december | 100 | 109 |
| Woningen ultimo boekjaar in bezit deltaWonen | 1 | 2 |
| Aantal eenheden 31 december gepresenteerd onder VOV | 99 | 107 |
Bij de contracten gebaseerd op het “Koopgarant”-principe geldt dat er sprake is van verleende kortingen tussen 10% en 33,3%. Daarnaast heeft deltaWonen een terugkoopverplichting. Het aandeel van deltaWonen in de waardeontwikkeling van de woning is in 2021 gemiddeld 26% (2020 gemiddeld 26%). Ultimo 2021 is er 1 (2020: 2) woning koopgarant in bezit van deltaWonen. Deze woning is gepresenteerd onder Vastgoed bestemd voor de verkoop. De verwachting is dat de woning binnen één jaar verkocht wordt tegen de verwachte opbrengstwaarde (€ 302.922). De boekwaarde van de woning is € 201.060.
9.5.5. Vastgoed in ontwikkeling bestemd voor eigen exploitatie
Dit betreft lopende investeringen in nieuwe complexen (nieuwbouw) en bestaande complexen (woningverbetering, herstructurering, zie hiervoor tevens de grondslag onder uitgaven na eerste verwerking hiervoor). De waardering bij eerste verwerking is tegen de kostprijs. De kostprijs omvat de verkrijgings- of vervaardigingsprijs), rekening houdend met eigen ontwikkelingskosten en overige hieraan direct toerekenbare kosten. De eventueel aanwezige voorziening op projectniveau is gesaldeerd met het saldo vastgoed in ontwikkeling bestemd voor eigen exploitatie.
Materiële vaste activa
9.5.6 Onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie
Het verloop van deze post is als volgt:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Stand 1 januari | ||
| Aanschafwaarde | 10.369 | 11.331 |
| Cumulatieve afschrijvingen en waardeverminderingen | 4.844- | 5.453- |
| Boekwaarde | 5.525 | 5.878 |
| Mutaties | ||
| Investeringen | 479 | 366 |
| Desinvesteringen | 1.459- | 1.328- |
| Afwaarderingen | - | - |
| Terugname afwaarderingen | - | - |
| Overige mutaties | 1.401 | 1.279 |
| Afschrijvingen | 507- | 670- |
| Totaal mutaties | 87- | 353- |
| Stand 31 december | ||
| Aanschafwaarde | 9.388 | 10.369 |
| Cumulatieve afschrijvingen en waardeverminderingen | 3.950- | 4.844- |
| Boekwaarde | 5.438 | 5.525 |
De desinvesteringen 2021 hebben voor € 521.000 betrekking op het buiten gebruik stellen van de E-installaties en vaste inrichting.
Overige inventaris is voor € 77.000 gedesinvesteerd en waar nodig vervangen. Verder waren er voor € 250.000 desinvesteringen op auto's en zijn vervangen. Hardware is voor € 611.000 buiten gebruik gesteld.
De afschrijvingen op de onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie zijn bepaald volgens de lineaire methode rekening houdend met een eventuele restwaarde, gebaseerd op de volgende verwachte gebruiksduur:
| Bedrijfsterreinen | geen afschrijving |
|---|---|
| Bedrijfsgebouwen (exclusief grond) | 50 jaar |
| Verbouwing | 30 jaar |
| ICT | 2, 4 of 5 jaar |
| Bedrijfsauto's en bussen | 5 of 8 jaar |
| Meubilair | 5 of 10 jaar |
De bedrijfsgebouwen worden als geheel en niet naar componenten afgeschreven aangezien de invloed van het verschil in afschrijving op het resultaat en vermogen verwaarloosbaar is.
Actuele waarde
De actuele waarde op basis van de WOZ-waarde van de bedrijfsterreinen en de bedrijfsgebouwen bedraagt € 1,6 miljoen (prijspeil 1-1-2020).
Zekerheden
Op de onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie rusten geen hypothecaire zekerheden.
Financiële vaste activa
9.5.7 Latente belastingvorderingen
Bij een aantal jaarrekeningposten is sprake van tijdelijke verschillen tussen de waardering van activa en passiva volgens jaarrekeninggrondslagen en fiscale grondslagen. Verder was er sprake van fiscaal compensabele verliezen. Per 31-12-2021 zijn er geen fiscaal verrekenbare verliezen aanwezig. De hieruit voortvloeiende latente belastingvorderingen worden hierna toegelicht.
a. Vastgoed in exploitatie
Tijdelijke verschillen doen zich voor bij DAEB en niet-DAEB-vastgoed in exploitatie indien sprake is van een waarderingsverschil tussen de WOZ-waarde en fiscale boekwaarde. Indien de WOZ-waarde lager is dan de fiscale boekwaarde, is sprake van een (fiscaal) afschrijvingspotentieel. Dit is per ultimo boekjaar het geval bij 459 woningen. Voor mogelijke toekomstige fiscale afschrijving van dit vastgoed is een actieve latentie gevormd. De latentie loopt af op het moment dat de WOZ-waarde de fiscale boekwaarde overstijgt, als gevolg van waardemutaties. Daarnaast kan een tijdelijk verschil zich voor doen inzake vastgoed waarvan verwacht wordt dat dit in de komende 10 jaar wordt verkocht (250 woningen) en de fiscale waarde van dit vastgoed lager is dan de marktwaarde. Aangezien deltaWonen gebruikt maakt van de HIR faciliteiten en een groeiambitie heeft is dit tijdelijk verschil niet gewaardeerd in de jaarrekening.
b. Eenmalige latentie inzake Vestialening (agio)
Als gevolge van de leningruil ten behoeve van Vestia is er op de lening agio ontstaan (door het verschil tussen marktrente en de te betalen rente). Het agio wordt fiscaal op dezelfde wijze bepaald en dus op hetzelfde bedrag vastgesteld als in de jaarrekening. Het agio wordt als volkshuisvestelijke sectorbijdrage beschouwd. Het komt fiscaal in aftrek als bedrijfslast, niet als financieringslast.
Daarmee valt het niet onder de directe werking van art. 15b Wet Vpb (ATAD). Doordat het onderdeel is van het gecorrigeerd resultaat, wordt in het jaar van aftrek wel de grens voor de aftrekbaarheid van rente (€1 miljoen of 30% van de gecorrigeerde winst) verlaagd, met maximaal 30% van het in aftrek gebrachte agio. Dit is aangeduid als het indirecte ATAD-effect.
In verband met het profijtbeginsel wordt het agio fiscaal in twee jaar in aftrek gebracht (commercieel in één keer), te weten 50% in 2021 en 50% in 2022. Hierdoor ontstaat eenmalig een actieve belastinglatentie in de jaarrekening 2021.
Doordat het agio fiscaal in de eerste jaren in aftrek wordt gebracht, is ook in fiscale zin sprake van amortisatie. Dat gebeurt op dezelfde wijze als in de jaarrekening en met dezelfde bedragen. De jaarlijkse effectieve rentelast wordt wel als financieringslast geïnterpreteerd en zal bij een aantal corporaties door de werking van art. 15b Wet Vpb geen, of een beperkt Vpb-effect hebben.
Stand latente belastingvorderingen tot waardering gebracht
De latente belastingvorderingen opgenomen in de balans en de hiermee samenhangende latente belastinglasten/-baten in de winst-en-verliesrekening zijn als volgt te specificeren:
| Latente belastingvorderingen (x € 1.000): | Balans 2021 |
Balans 2020 |
Winst- en verliesrekening 2021 |
Winst- en verliesrekening 2020 |
|---|---|---|---|---|
| Beschikbare voorwaartse verliescompensatie | - | 1.894 | 1.894- | 5.356- |
| Verrekenbare/belastbare tijdelijke verschillen uit hoofde van vastgoedbeleggingen |
1.917 | 2.557 | 641- | 854- |
| Verrekenbare/belastbare tijdelijke verschillen uit hoofde van de Vestialening | 944 | - | 944 | - |
| Verrekenbare/belastbare tijdelijke verschillen uit hoofde van derivaten | - | 1 | 1- | 16 |
| Verrekenbare/belastbare tijdelijke verschillen uit hoofde van leningen o/g | - | 344 | 344- | 193- |
| Totaal latente belastingvordering | 2.860 | 4.795 | 1.935- | 6.387- |
Het verloop van de in de balans tot waardering gebrachte latente belastingvorderingen in het boekjaar is op totaalniveau als volgt:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Boekwaarde per 1 januari | 4.795 | 11.182 |
| Dotaties ten laste van het resultaat | 944 | 16 |
| Onttrekkingen | 2.879- | 6.403- |
| Boekwaarde per 31 december | 2.860 | 4.795 |
Het gehanteerde vennootschapsbelastingtarief bedraagt 25,8% (per 1 januari 2022). De latentie is tegen contante waarde gewaardeerd. De gehanteerde netto-disconteringsvoet bedraagt 2,23% (2020: 2,28%). De nominale waarde van de tot waardering gebrachte latente belastingen bedraagt € 2,9 miljoen, welke een (gewogen) gemiddelde looptijd kent van 5 jaar. Van de latentie wordt een bedrag van € 1,3 miljoen (2020: € 2,4 miljoen) naar verwachting binnen één jaar gerealiseerd.
Latente belastingvorderingen niet tot waardering gebracht
Geheel bezit
Ten aanzien van het DAEB- en niet-DAEB-vastgoed in exploitatie is sprake van een waarderingsverschil tussen de commerciële en fiscale boekwaarde.
Voor zover (tijdelijke) waarderingsverschillen niet in de waardering van de latente belastingvorderingen zijn verwerkt, bedragen deze nominaal in totaal een passieve waarde van € 865,3 miljoen (2020: passieve waarde van € 468,9 miljoen). Deze waarderingsverschillen (zijnde het vastgoed in exploitatie) zijn niet gewaardeerd, omdat geen sprake is van realisatie in de (nabije) toekomst en daardoor de waarschijnlijkheid van fiscale winst om de verrekenbare tijdelijke verschillen te compenseren onvoldoende zeker is.
Leningen o/g en Derivaten
In de jaarrekening 2020 is voor de leningenportefeuille en de gewaardeerde derivaten (afgescheiden embedded derivaten of derivaten waarbij geen kostprijs hedge-accounting is toegepast) een latente belastingverplichting respectievelijk -vordering tegen de contante waarde verantwoord voor het verschil tussen de waardering die de fiscus toepast (i.c. reële waarde) en de waardering als toegepast in de jaarrekening (geamortiseerde kostprijs).
In 2021 is deze latentie volledig vrijgevallen ten gunste van het resultaat, omdat vanwege de earningsstrippingmaatregel (ATAD) de contante waarde van het tijdelijke verschil naar alle waarschijnlijkheid zal tenderen naar nihil.
Voorraden
9.5.8 Vastgoed bestemd voor de verkoop
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Per 31-12 leegstaande te verkopen huurwoningen en woningen koopgarant | 1.953 | 1.558 |
| Per 31-12 leegstaande te verkopen woningen nieuwbouw | - | - |
| Boekwaarde per 31 december | 1.953 | 1.558 |
In totaal zijn er per ultimo 2021 8 woningen (2020: 8 woningen) verantwoord als vastgoed bestemd voor de verkoop.De verwachting is dat al deze woningen binnen één jaar verkocht worden tegen de verwachte opbrengstwaarde (€ 2,0 miljoen). De boekwaarde van de woningen is € 1,9 miljoen.
9.5.9 Overige voorraden
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Onderhoudsmaterialen etc. | 264 | 238 |
| Af: voorziening wegens incourantheid | - | - |
| Boekwaarde per 31 december | 264 | 238 |
Vorderingen
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Huurdebiteuren | 505 | 481 |
| Overheid | 6 | 58 |
| Latente belastingvorderingen | - | - |
| Belastingen en premies sociale verzekeringen | 839 | - |
| Overige vorderingen | 704 | 515 |
| Overlopende activa | 64 | 72 |
| 2.118 | 1.125 |
9.5.10 Huurdebiteuren
Het saldo huurdebiteuren kan als volgt worden gespecificeerd:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Huurdebiteuren | 860 | 856 |
| Af: voorziening wegens oninbaarheid | 355- | 375- |
| Boekwaarde per 31 december | 505 | 481 |
| De huurachterstand huurdebiteuren eind 2021 is 0,5% van de nettojaarhuur (2020: 0,5%) |
Het verloop van de voorziening wegens oninbaarheid is als volgt:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Boekwaarde per 1 januari | 375 | 394 |
| Dotatie ten laste van de exploitatie | 92 | 25 |
| Afgeboekte oninbare posten | 112- | 44- |
| Boekwaarde per 31 december | 355 | 375 |
9.5.11 Overheid
Het saldo van de vorderingen op overheidsinstellingen kan als volgt worden gespecificeerd:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Gemeente Zwolle | - | - |
| Gemeente Kampen | 6 | - |
| Gemeente Oldebroek | - | - |
| Rijksdienst voor Ondernemend Nederland | - | 58 |
| Totaal overheid per 31 december | 6 | 58 |
9.5.12 Belastingen en premies sociale verzekeringen
Het saldo te vorderen belastingen en premies sociale verzekeringen kan als volgt worden gespecificeerd:
| 2021 | 2020 | |
|---|---|---|
| Loonheffing en premies sociale verzekering | - | - |
| Omzetbelasting | - | - |
| Vennootschapsbelasting | 839 | - |
| Totaal belastingen en premies sociale verzekeringen per 31 december | 839 | - |
9.5.13 Overige vorderingen
Het saldo overige vorderingen kan als volgt worden gespecificeerd:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Overige vorderingen | 2 | 26 |
| Vooruitbetaalde posten | 702 | 488 |
| Totaal overige vorderingen per 31 december | 704 | 515 |
9.5.14 Overlopende activa
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Overlopende activa | 64 | 72 |
9.5.15 Liquide middelen
Het saldo liquide middelen kan als volgt worden gespecificeerd:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Kas | - | - |
| Bank | 19.826 | 2.505 |
| Totaal liquide middelen per 31 december | 19.826 | 2.505 |
De liquide middelen staan vrij ter beschikking van deltaWonen.
Passiva
Eigen vermogen
9.5.16 Herwaarderingsreserves
Het verloop van de herwaarderingsreserves is als volgt:
| (x € 1.000) | DAEB-vastgoed in exploitatie | Niet-DAEB-vastgoed in exploitatie | Totaal |
|---|---|---|---|
| Stand per 1 januari | 1.005.343 | 13.212 | 1.018.555 |
| Mutaties: | |||
| Realisatie uit hoofde van verkoop | 2.243- | 206- | 2.448- |
| Realisatie uit hoofde van sloop | 4.134- | 52- | 4.186- |
| Toename uit hoofde van stijging van de marktwaarde | 196.754 | 1.857 | 198.611 |
| Afname uit hoofde van daling van de marktwaarde | 1.572- | 9- | 1.581- |
| Overige mutaties | 18.459- | 13- | 18.472- |
| Herclassificatie | - | - | - |
| Stand per 31 december | 1.175.690 | 14.789 | 1.190.479 |
9.5.17 Overige reserves
Het verloop van de overige reserves is als volgt:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Stand per 1 januari | 492.485 | 451.624 |
| Gerealiseerd resultaat boekjaar | 211.305 | 202.556 |
| Realisatie herwaarderingsreserve | 171.924- | 161.694- |
| Stand per 31 december | 531.866 | 492.485 |
9.5.18 Resultaat na belastingen van het boekjaar
Statutaire resultaatbestemming
In de statuten van de stichting is geen bepaling opgenomen met betrekking tot de bestemming van het resultaat. Voorstel tot bestemming van het resultaat over het boekjaar 2021. Het bestuur stelt aan de raad van commissarissen voor het resultaat over het boekjaar 2021 ten bedrage van € 424,5 miljoen geheel ten gunste van het eigen vermogen te brengen. Dit betreft € 26,3 miljoen ten gunste van de overige reserves (gerealiseerd resultaat) en € 398,2 miljoen ten gunste van de herwaarderingsreserve (niet-gerealiseerde waardeveranderingen).
Voorzieningen
9.5.19 Voorziening onrendabele investeringen en herstructureringen
Het verloop van de post voorziening onrendabele investeringen en herstructureringen is als volgt:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
| Boekwaarde per 1 januari | 288 | 5.107 |
| Dotaties | 11.484 | 1.693 |
| Onttrekkingen | 5.549- | 6.512- |
| Boekwaarde per 31 december | 6.223 | 288 |
De voorziening voor onrendabele investeringen en herstructureringen bestaat uit de onrendabele toppen van nieuwbouwprojecten en verduurzamingsprojecten waarbij het saldo van de investeringen lager is dan de geprognosticeerde onrendabele top. Verwacht wordt dat van dit bedrag op balansdatum een bedrag van € 5,4 miljoen (2020: € 0,2 miljoen) binnen een jaar wordt gerealiseerd. Het restant bedrag (€ 0,8 miljoen) zal binnen een periode van 5 jaar worden gerealiseerd.
9.5.20 Voorziening jubileumuitkeringen
Het verloop van de voorziening jubileumuitkeringen is als volgt:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Boekwaarde per 1 januari | 454 | 404 |
| Dotaties | 78 | 119 |
| Onttrekkingen | 72- | 70- |
| Boekwaarde per 31 december | 460 | 454 |
De voorziening voor jubileumuitkeringen is overwegend langlopend van aard. Verwacht wordt dat op balansdatum een bedrag van € 18.000 binnen 1 jaar wordt gerealiseerd (2020: € 14.000) en een bedrag van € 442.000 na 5 jaar.
Langlopende schulden
9.5.21 Schulden aan overheid en kredietinstellingen
Het saldo van de schulden aan overheid en kredietinstellingen kan als volgt worden gespecificeerd:
(x € 1.000,-)
| 2021 | Effectieve Rente | > 5 jaar | > 1 jaar | Totaal |
|---|---|---|---|---|
| Schulden aan overheid | 3,16% | 13.232 | 16.406 | 17.170 |
| Schulden aan kredietinstellingen | 2,20% | 432.985 | 495.694 | 503.936 |
| Totaal | 2,23% | 446.217 | 512.100 | 521.106 |
(x € 1.000,-)
| 2020 | EffectieveRente | > 5 jaar | > 1 jaar | Totaal |
|---|---|---|---|---|
| Schulden aan overheid | 3,26% | 14.061 | 17.170 | 17.902 |
| Schulden aan kredietinstellingen | 2,44% | 445.338 | 504.128 | 497.593 |
| Totaal | 2,47% | 459.399 | 521.298 | 515.495 |
Het verloop van de schulden aan overheid en kredietinstellingen is als volgt:
| (x € 1.000) | Schulden aan overheid | Schulden aan krediet-instellingen | Totaal |
|---|---|---|---|
| Boekwaarde per 1 januari 2021 | 17.902 | 497.593 | 515.495 |
| Bij: nieuwe leningen | - | 19.808 | 19.808 |
| Af: aflossingen conform contracten | 732 | 3.465 | 4.197 |
| Af: tijdelijke aflossingen roll-over leningen | - | 10.000 | 10.000 |
| Boekwaarde per 31 december 2021 | 17.170 | 503.936 | 521.106 |
| Aflossingen komend boekjaar | 764 | 18.241 | 19.006 |
| Boekwaarde per 31 december 2021 | 16.406 | 485.694 | 502.100 |
Op balansdatum zijn er vier roll-over leningen met een totale hoofdsom van € 55 miljoen, waarbij de rentevoet afhankelijk is gesteld van het Euribor-rentetarief.
Twee leningen zijn niet gekoppeld aan een payers-swap:
- € 15 miljoen 1-maands Euribor, op de roll-over is op 31 december 2021 € 12 miljoen tijdelijk afgelost
- € 10miljoen 1-maands Euribor, op de roll-over is op 31 december 2021 € 8 miljoen tijdelijk afgelost.
Aflossingsverplichtingen binnen 12 maanden na afloop van het boekjaar ter hoogte van € 19,0 miljoen zijn opgenomen onder de kortlopende schulden. De marktwaarde van de leningportefeuille bedraagt € 668 miljoen (exclusief opgelopen rente). Voor de bepaling van de disconteringsvoet (gebruikt voor de berekening van de marktwaarde) is geen rekening gehouden met een eventuele kredietopslag.
| Verloop renterisico leningen (x € 1.000) | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 |
|---|---|---|---|---|---|
| Aflossing leningen (excl. regulier) | 15.000 | 3.820 | 13.908 | 15.000 | 30.000 |
| Renteconversies (excl. roll-overs) | - | - | 5.462 | - | - |
| Renterisico leningen | 15.000 | 3.820 | 19.370 | 15.000 | 30.000 |
| In % schuldrestant 2021 | 2,90% | 0,70% | 3,70% | 2,90% | 5,80% |
Voor een toelichting op de renterisico's wordt verwezen naar het hoofdstuk Financiële Instrumenten.
Borging door WSW
Per ultimo 2021 is er in totaal voor een schuldrestant ad. € 539 miljoen, inclusief € 20 miljoen tijdelijk afgelost, borging verstrekt door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (2020: € 524 miljoen). Voor een schuldrestant ad. € 1,8 miljoen (2020: € 1,8 miljoen) zijn er garanties door overheden verstrekt.
| Leningruil Vestia | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Boekwaarde per 1 januari 2021 | - | - |
| Bij: Toevoeging Agio (dotatie, initiële opboeking) | 7.314 | - |
| Af: Onttrekking | - | - |
| Boekwaarde per 31 december 2021 | 7.314 | - |
| Waarvan agio kortlopend | 164- | - |
| Boekwaarde per 31 december 2021 | 7.150 | - |
Het saldo Agio Vestialening heeft betrekking op de in december 2021 afgesloten transactie in het kader van de leningruil voor Vestia.
Het kortlopend deel van de lening is het gedeelte van het agio dat in het volgende boekjaar via amortisatie vrijvalt.
9.5.22 Verplichtingen uit hoofde van onroerende zaken verkocht onder voorwaarden (VOV)
De terugkoopverplichting woningen VOV betreft de terugkoopverplichting van onroerende zaken die onder een regeling Verkoop onder Voorwaarden zijn overgedragen aan derden. De terugkoopverplichting wordt jaarlijks gewaardeerd en getoetst aan de bij overdracht ontstane verplichting. Bij de jaarlijkse toetsing van de terugkoopverplichting wordt rekening gehouden met de waardeontwikkeling. De terugkoopverplichting heeft betrekking op 99 woningen (2020: 109).
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Boekwaarde per 1 januari | 20.561 | 20.519 |
| Mutaties | ||
| Investeringen | - | - |
| Desinvesteringen | 191- | 357- |
| Afschrijvingen | - | - |
| Overige waardeverminderingen en terugnemingen daarvan | 7 | 14- |
| Waardevermeerderingen | 655 | 413 |
| Totaal mutaties | 471 | 42 |
| Boekwaarde per 31 december | 21.033 | 20.561 |
Kortlopende schulden en overlopende passiva
9.5.23 Schulden aan kredietinstellingen
Het saldo schulden aan kredietinstellingen kan als volgt worden gespecificeerd:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Kortlopend deel van de langlopende schulden | 18.241 | 3.465 |
| Overige schulden aan kredietinstellingen | 164 | - |
| Totaal schulden aan kredietinstellingen | 18.406 | 3.465 |
9.5.24 Schulden aan leveranciers
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Schulden aan leveranciers | 1.795 | 2.460 |
9.5.25 Schulden aan overheidsinstellingen
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Schulden aan overheidsinstellingen | 764 | 732 |
9.5.26 Belastingen en premies sociale verzekeringen
Het saldo te betalen belastingen en premies sociale verzekeringen kan als volgt worden gespecificeerd:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Loonheffing en premies sociale verzekeringen | 560 | 573 |
| Omzetbelasting | 2.058 | 2.645 |
| Vennootschapsbelasting | - | - |
| Totaal belastingen en premies sociale verzekeringen | 2.618 | 3.218 |
9.5.27 Schulden ter zake van pensioenen
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Schulden ter zake van pensioenen | - | 6 |
9.5.28 Overige schulden
De post overige schulden is als volgt samengesteld:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Vooruitontvangen huur | 1.212 | 1.123 |
| Waarborgsommen | 8 | 8 |
| Totaal overige schulden | 1.220 | 1.131 |
9.5.29 Overlopende passiva
De post overlopende passiva is als volgt samengesteld:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Niet vervallen rente | 6.615 | 6.490 |
| Reservering vakantiedagen | 674 | 592 |
| Nog te verrekenen servicekosten | 412 | 472 |
| Overige overlopende passiva | 1.047 | 932 |
| Totaal overlopende passiva | 8.747 | 8.486 |
9.5.30 Financiële instrumenten
DeltaWonen heeft per 31 december 2021 nog de beschikking over twee payer-swaps, die al voor 2008 met verschillende ingangsdata zijn afgesloten bij de BNG Bank. Met deze swaps zijn renteafspraken gemaakt, waarbij de hoogte van de rente voor deltaWonen is vastgelegd. Hierdoor wordt het (toekomstig) renterisico verminderd. Per ultimo 2021 hebben alle door deltaWonen afgesloten payers-swaps een onderliggende waarde in de vorm van roll-over leningen met identieke modaliteiten. Een payer-swap is een rente instrument met een waardeontwikkeling, afhankelijk van de renteontwikkeling kan dit resulteren in een positieve of een negatieve marktwaarde. Op de vigerende payer-swaps geldt géén verplichting tot het bijstorten c.q. aanhouden van liquide middelen als gevolg van de negatieve marktwaarden.
De belangrijkste modaliteiten van de afgesloten swaps zijn hieronder weergegeven.
| Tegenpartij | Hoofdsom | Startdatum | Einddatum | Te betalen vaste rente | Marktwaarde 31-12-2021 |
|---|---|---|---|---|---|
| BNG | € 15 miljoen | 11/ 1/2009 | 11/ 1/2027 | 5,00% | - € 4,5 miljoen |
| BNG | € 15 miljoen | 06/ 1/2010 | 06/ 1/2029 | 5,00% | - € 5,9 miljoen |
| Totaal | € 30 miljoen | - € 10,4 miljoen |
9.5.31 Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen:
Huurverplichtingen
Het jaarlijkse bedrag van met derden aangegane huurverplichtingen van onroerende zaken bedraagt in totaal circa € 371.120 (2020: € 326.400,-). In 2021 is er een nieuw huurcontract afgesloten met hierin opgenomen een verkoopconstructie van de Veerallee 29 c.q. een koopoptie van de Veerallee 30, waardoor de twee gemeentelijke monumenten uit 1929 weer één samenhangend geheel zijn en blijven bij één eigenaar. De resterende looptijd van het (nieuwe) huurcontract is 5 jaar en 6 maanden.
Leaseverplichtingen
Het jaarlijkse bedrag van met derden aangegane leaseverplichtingen van bedrijfsauto's bedraagt in totaal circa € 73.200 (2020: € 65.000). De resterende looptijd van de leasecontracten is respectievelijk 2 jaar (voor twee auto's) en 4 jaar (voor veertien auto's).
Verplichtingen nieuwbouwprojecten
Per 31 december 2021 zijn verplichtingen aangegaan ten behoeve van vastgoed in ontwikkeling bestemd voor eigen exploitatie ter grootte van € 1,5 miljoen (2020: € 20,4 miljoen).
Verplichtingen planmatig onderhoud
DeltaWonen is ten behoeve van uit te voeren werkzaamheden met betrekking tot planmatig onderhoud per 31 december 2021 verplichtingen aangegaan ter grootte van € 17,8 miljoen (2020: € 1,1 miljoen).
Verplichtingen persoonsgebonden loopbaanbudget
In de cao Woondiensten is een persoonsgebonden loopbaanbudget per medewerker afgesproken. Elke medewerker heeft, afhankelijk van indiensttreding, recht op een budget ten behoeve van zijn loopbaanontwikkeling. Ultimo 2021 bedraagt het budget € 522.000 (2020: € 512.000).
Obligolening Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW)
DeltaWonen heeft op grond van artikel 10, lid 2 onder c van het Reglement van Deelneming van WSW een obligolening aangetrokken. De lening sluit aan op hetgeen is vereist. Dit betekent dat de hoofdsom overeenkomt met 2,6% van het geborgd schuldrestant ultimo 2021. Op deze lening kan alleen een trekking worden gedaan als WSW daartoe een verzoek heeft gedaan en deltaWonen niet binnen 10 werkdagen na dit verzoek kan storten. Een dergelijk verzoek van WSW is pas aan de orde als het jaarlijks obligo niet toereikend is. Op basis van de prognoses van WSW is dit op basis van de huidige verplichtingen niet aan de orde. In het geval van een eventuele storting, zal deze rechtstreeks ten gunste van WSW worden uitbetaald en nadien moeten worden afgelost door deltaWonen. Per 31 december 2021 bedraagt de obligolening circa € 13,5 miljoen.
Herstructurering Hanzewijk
In 2017 is de Hanzewijk afgewikkeld op cluster 4 blok 3 en cluster 5 na. Voor cluster 5 (start bouw 2022; oplevering 2023) ligt er nog een verplichting die voortvloeit uit de samenwerkingsovereenkomst met de gemeente om een bijdrage te leveren in de exploitatiebijdrage. De exploitatiebijdrage houdt direct verband met het realiseren van de woningen in dit cluster. De omvang wordt op basis van de voorliggende concept planning ingeschat op € 1,1 miljoen. Na formele besluitvorming zal de consequentie van deze bijdrage verwerkt worden in het resultaat middels de Overige waardeveranderingen (im)materiële vaste activa en vastgoedportefeuille.
Prestatieafspraken
DeltaWonen heeft met de gemeente Zwolle, gemeente Kampen en gemeente Oldebroek prestatieafspraken gemaakt ten aanzien van verkoop, sloop en bouw van woningen. De gemaakte afspraken kunnen in de toekomst leiden tot verplichtingen.
Stille reserve Pad en Tuin
In 2017 heeft deltaWonen het bloot eigendom met GE-constructie voor het project Pad & Tuin aangekocht van stichting GE. Stichting GE heeft vervolgens de stille reserve Pad & Tuin uitgekeerd aan deltaWonen. Conform de verwerkingswijze bij de stichting is de stille reserve als een niet uit de balans blijkend recht opgenomen. Uit de GE-constructie vloeit namelijk een terugkooprecht en geen plicht van het bloot eigendom. De bewoners hebben het bloot eigendom in eeuwigdurende erfpacht verkregen zonder canon. Derhalve zal het eigendom niets opleveren voor deltaWonen, tenzij iemand de GE-constructie wil afkopen. Mocht iemand de GE-constructie in de toekomst willen afkopen dan zal de stille reserve gerealiseerd worden. De hoogte van de afkoop komt tot stand op basis van de vooraf bepaalde rekenmethodiek waarin de marktwaarde op dat moment een belangrijke invloed heeft. Gezien het feit dat er geen verplichting is, de hoogte en het moment van het realiseren van deze reserve niet is in te schatten, is in het kader van voorzichtigheid de stille reserve opgenomen onder de niet uit de balans blijkende rechten. De stille reserve bedraagt ultimo 2021 € 1,4 miljoen (2020: € 1,3 miljoen) en bevat nog 19 woningen in bloot eigendom (2020: 19).
Regeling vermindering verhuurderheffing (RVV)
DeltaWonen maakt gebruik van de Regeling Vermindering Verhuurderheffing. Met deze regeling stimuleert de overheid investeringen in huurwoningen (nieuwbouw/transformatie/verduurzaming) om maatschappelijke opgaven te realiseren. Van 2017 tot heden heeft deltaWonen een totaalbedrag van € 13,3 miljoen aan RVV-subsidies aangevraagd. Tot en met 2021 heeft deltaWonen hiervan € 4,1 miljoen mogen verrekenen met de te betalen verhuurderheffing.
9.5.32 Gebeurtenissen na balansdatum
9.6 Toelichting FM W&V
9.6 Toelichting op de Winst-en-verliesrekening
(x 1.000)
Nettoresultaat exploitatie vastgoedportefeuille
9.6.1 Huuropbrengsten
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| - Woningen en woongebouwen | 99.789 | 96.744 |
| - Onroerende zaken, niet zijnde woningen | 2.062 | 2.007 |
| Huuropbrengsten vastgoed in exploitatie | 101.851 | 98.751 |
| Af: Huurderving wegens leegstand en oninbaarheid | 764- | 1.026- |
| Totaal huuropbrengsten | 101.087 | 97.725 |
Hierna is een overzicht opgenomen van de huuropbrengsten die in de verschillende gemeenten zijn behaald:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Gemeente Zwolle | 59.640 | 57.221 |
| Gemeente Oldebroek | 10.415 | 10.234 |
| Gemeente Kampen | 31.796 | 31.296 |
| Totaal huuropbrengsten | 101.851 | 98.751 |
De "te ontvangen netto huur" is gewijzigd als gevolg van:
| - Verhoging van de huren wegens algemene huurverhoging: | 2,2 miljoen |
| - Aanpassing tot streefhuur bij mutatie: | 0,2 miljoen |
| - Het in exploitatie komen van nieuw of aangekocht bezit: | 1,5 miljoen |
| - Verkoop van woningen: | - 0,2 miljoen |
| - Huurverlaging: | - 0,4 miljoen |
| - Overige mutaties: | - 0,2 miljoen |
De gemiddelde huurstijging per 1 juli 2021 voor woningen en woongebouwen was nihil. De verhogingen voor de bedrijfsruimten bedroegen 1,40% per 1 juli op basis van prijsindexcijfers of een aanpassing volgens overeenkomst. De huren van woonwagens en standplaatsen zijn per 1 juli niet verhoogd. De huurderving over 2021 bedraagt 0,75% (in 2020: 1,0%).
9.6.2 Opbrengsten servicecontracten
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Overige goederen, leveringen en diensten | 3.266 | 3.104 |
| Af: Te verrekenen met huurders | 412- | 440- |
| 2.854 | 2.665 | |
| Af: Opbrengstenderving wegens leegstand en oninbaarheid | 41- | 59- |
| Totaal opbrengsten servicecontracten | 2.813 | 2.606 |
De voorschotten van de diverse servicekostencomponenten zijn aangepast per 1 juli 2021. De wijzigingen van de voorschotten zijn gebaseerd op de nieuwe contractafspraken voor 2021 en verbruiksgegevens van het afgelopen jaar. Jaarlijks vindt een afrekening plaats op basis van de werkelijke kosten
9.6.3 Lasten servicecontracten
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Overige goederen, leveringen en diensten | 2.385- | 2.360- |
| Toegerekende personeelskosten | 37- | 494- |
| Toegerekende overige organisatiekosten | 416- | 166- |
| Toegerekende afschrijvingen | 158- | 46- |
| Totaal lasten servicecontracten | 2.996- | 3.066- |
9.6.5 Lasten verhuur- en beheeractiviteiten
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Toegerekende personeelskosten | 5.058- | 5.125- |
| Toegerekende overige organisatiekosten | 2.851- | 2.581- |
| Toegerekende afschrijvingen | 450- | 480- |
| Totaal lasten verhuur- en beheeractiviteiten | 8.359- | 8.185- |
De toegerekende organisatiekosten aan verhuur, verkoop en beheeractiviteiten volgen uit de kostenverdeelstaat. Daarin worden de organisatiekosten, die onder andere bestaan uit lonen en salarissen en overige bedrijfskosten, op basis van een interne inschatting van de urenbesteding naar activiteiten verdeeld. Hierbij wordt in hoofdlijnen onderscheid gemaakt naar exploitatie, projectontwikkeling, verkoop en leefbaarheid.
9.6.6 Lasten onderhoudsactiviteiten
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Onderhoudslasten (niet-cyclisch - dagelijks onderhoud) | 4.850- | 4.652- |
| - Klachtenonderhoud | 3.827- | 3.519- |
| - Mutatieonderhoud | 2.510- | 2.351- |
| - Overig Dagelijks onderhoud | 16- | 13- |
| - Dekking Dagelijks onderhoud | 122 | 128 |
| - onderhoud in eigen beheer | 1.380 | 1.103 |
| Onderhoudslasten (cyclisch - planmatig onderhoud) | 13.860- | 9.773- |
| - Contractonderhoud | 3.023- | 2.742- |
| - Planmatig onderhoud en E-renovatie | 15.129- | 25.490- |
| - Geactiveerde onderhoudskosten | 4.292 | 18.460 |
| Toegerekende personeelskosten | 4.741- | 4.624- |
| Toegerekende overige organisatiekosten | 2.143- | 1.800- |
| Toegerekende afschrijvingen | 512- | 575- |
| Totaal lasten onderhoudsactiviteiten | 26.106- | 21.424- |
De totale onderhoudslasten zijn t.o.v. van 2021 met € 4,7 miljoen toegenomen. Dit betreft met name de afname bij cyclisch planmatig onderhoud van € 4,1 miljoen a.g.v. minder activeringen bij uitgevoerde CO2-renovaties. Daarnaast is sprake van een stijging van de toerekeningen met € 0,4 miljoen.
Onderstaand volgt per onderdeel een toelichting. De onderhoudslasten zijn opgedeeld in niet-cyclisch onderhoud (dagelijks onderhoud verminderd met onderhoud in eigen beheer) en cyclisch onderhoud (planmatig onderhoud en contractonderhoud).
Onderhoudslasten niet-cyclisch onderhoud
Dagelijks onderhoud ( miljoen meer kosten)
De kosten voor dagelijks onderhoud zijn met € 0,2 miljoen toegenomen ten opzichte van 2021. Dit wordt veroorzaakt door hogere kosten op zowel mutatieonderhoud als klachtenonderhoud tezamen € 0,5 miljoen. Daarnaast is er een hogere dekking uren eigen dienst van € 0,3 miljoen. Dit laatste komt door een hoog (langdurig) ziekteverzuim in 2020 en als gevolg van de Corona maatregelen is ervoor gekozen om tot aan de zomer alleen spoedreparaties uit te voeren en de niet dringende reparaties uit te stellen.
In totaal zijn er in 2021 15.769 reparatieverzoeken uitgevoerd (2020: 13.782). Zowel het volume als de gemiddelde kosten per mutatie zijn hoger. Deze stijging wordt verklaard door de wijziging in het verhuurmutatieproces als gevolg van de Coronacrisis: opleveringen hebben voor een groot deel van 2020 op afstand plaatsgevonden. Hierdoor is alleen het hoogst noodzakelijke aan mutatie onderhoud uitgevoerd. In 2021 is dit proces weer volledig opgepakt.
| 2021 | 2020 | |
|---|---|---|
| De gemiddelde kosten per reparatieverzoek | 243 | 233 |
| De gemiddelde kosten per mutatie | 2.670 | 2.355 |
Onderhoudslasten cyclisch onderhoud
Planmatig onderhoud
De uitgaven ten aanzien van Planmatig onderhoud en CO2-renovatie voor 2021 liggen lager dan 2020. Dit is een gevolg van de Coronacrisis. Voor een gedetailleerde toelichting op de uitgaven planmatig onderhoud en E-renovaties wordt verwezen naar de tekst Planmatig onderhoud in het jaarverslag.
Contract onderhoud
Ten opzichte van 2020 is er in 2021 € 0,3 miljoen meer besteed aan contractonderhoud. Het verschil ontstaat, doordat er meer gebruik is gemaakt van het buitencontract op het gebied van CV en MV.
Activering
De totale uitgaven planmatig onderhoud en CO2-renovatie voor 2021 bedroeg € 12,5 miljoen waarvan € 2,8 miljoen (23%) is geactiveerd. In 2020 bedroegen de totale uitgaven € 24,3 miljoen waarvan € 17,2 miljoen (71%) is geactiveerd. De activeringen komen lager uit dan in 2020. Dit wordt veroorzaakt doordat het totaal aan planmatig onderhoud en CO2-renovatie lager is uitgevallen als gevolg van de coronamaatregelen. Door het coronavirus worden werkzaamheden doorgeschoven naar 2022. De activering is gedaan conform het vastgesteld activeringsbeleid. Voor de verdere toelichting hierop wordt verwezen naar de grondslagen.
9.6.7 Overige directe operationele lasten exploitatie bezit
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Verhuurderheffing | 10.555- | 11.744- |
| Sectorspecifieke heffing | - | - |
| Contributie Aedes | 84- | 82- |
| Belastingen | 5.088- | 4.918- |
| Verzekeringen | 693- | 432- |
| Kosten marktwaardering | - | - |
| Totaal overige directe operationele lasten exploitatie bezit | 16.420- | 17.176- |
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
| TOTAAL netto resultaat exploitatie van vastgoedportefeuille | 50.020 | 50.480 |
Netto resultaat verkocht vastgoed in ontwikkeling
9.6.8 Omzet verkocht vastgoed in ontwikkeling
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Opbrengst verkopen projecten | - | - |
| Totaal omzet verkocht vastgoed in ontwikkeling | - | - |
9.6.10 Toegerekende organisatiekosten
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Toegerekende personeelskosten | - | - |
| Toegerekende overige organisatiekosten | - | - |
| Toegerekende afschrijvingen | - | - |
| Totaal toegerekende organisatiekosten | - | - |
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| TOTAAL nettoresultaat verkocht vastgoed in ontwikkeling | - | - |
Nettoresultaat verkoop vastgoedportefeuille
9.6.12 Verkoopopbrengst vastgoedportefeuille
| Vastgoed in exploitatie (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Opbrengsten verkoop bestaand bezit | 4.256 | 4.576 |
| Opbrengsten verkoop bedrijfsruimten/garages/grond | 179 | 2 |
| Totaal verkoopopbrengst vastgoedportefeuille | 4.436 | 4.577 |
Specificatie resultaat verkopen bestaand bezit (x € 1.000):
| - 8 woningen gemeente Zwolle (2020: 14 woningen) | 2.030 | 3.093 |
| - 4 woningen gemeente Oldebroek (2020: 2 woningen) | 944 | 390 |
| - 6 woningen gemeente Kampen (2020: 6 woningen) | 1.282 | 1.093 |
| 4.256 | 4.576 |
9.6.13 Toegerekende organisatiekosten
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Kosten verkoop | 127- | 170- |
| Toegerekende personeelskosten | 56- | 58- |
| Toegerekende overige organisatiekosten | 21- | 19- |
| Toegerekende afschrijvingen | 5- | 5- |
| Totaal toegerekende organisatiekosten | -209 | -253 |
9.6.14 Boekwaarde verkochte vastgoedportefeuille
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Boekwaarde bestaand bezit | 2.995- | 3.015- |
| Totaal boekwaarde verkochte vastgoedportefeuille | 2.995- | 3.015- |
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
| TOTAAL netto gerealiseerd resultaat verkoop vastgoedportefeuille | 1.232 | 1.309 |
Waardeveranderingen Vastgoedportefeuille
9.6.15 Overige waardeveranderingen vastgoedportefeuille
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Vastgoed in ontwikkeling bestemd voor verkoop | ||
| Waardeverminderingen | - | - |
| Terugname waardeverminderingen | - | - |
| Totaal overige waardeveranderingen vastgoed in ontwikkeling bestemd voor verkoop | - | - |
| Vastgoed in ontwikkeling bestemd voor eigen exploitatie | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Waardeverminderingen | 4.174- | 1.693- |
| Terugname waardeverminderingen | 1.020 | 2.017 |
| Totaal overige waardeveranderingen vastgoed in ontwikkeling bestemd voor eigen exploitatie | 3.155- | 324 |
| Investeringen in vastgoed in exploitatie | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Waardeverminderingen | 7.194- | - |
| Terugname waardeverminderingen | - | - |
| Totaal overige waardeveranderingen investeringen in vastgoed in exploitatie | 7.194- | - |
| Totaal overige waardeveranderingen vastgoedportefeuille | 10.349- | 324 |
Voor een verdere toelichting op de totstandkoming van de marktwaarde en de overige waardeveranderingen vastgoedportefeuille verwijzen we naar de toelichting op de materiële vaste activa. Deze post betreft de afboeking van onrendabele toppen van nieuwbouwcomplexen en verduurzamingsprojecten die meerjarig lopen.
In 2021 is voor geen enkel project (2020: 4 projecten) goedkeuring gegeven aan het fasedocument ‘realisatie’. Wel is ervanuit het investeringsbesluit besloten om de Anjer/Rozenstraat te slopen i.v.m. het risico op krakers. Het bijbehorende totaal aan onrendabele top (waardeverandering) bedraagt € 4,2 miljoen (2020: € 1,7 miljoen). De onrendabele top bij opgeleverde projecten komt voor 2021 uit op € 0,1 miljoen (positief) (2020: € 0,6 miljoen positief) vanwege lagere werkelijke stichtingskosten, hogere marktwaarde en overige aanpassingen. We constateren dat de marktwaarde verhuurde staat bij oplevering de stichtingskosten regelmatig benaderd of zelfs overstijgt. Deze mutatie is verantwoord onder de overige waardeveranderingen vastgoedportefeuille. Dit jaar hebben wij vier CO2 projecten die overlopen en waarvoor een voorziening is opgenomen ten aanzien van de onrendabele investering. De onrendabele top hiervoor komt uit op € 7,2 miljoen (2020: € 0).
9.6.16 Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille
| Vastgoed in exploitatie (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Toename marktwaarde | 409.351 | 179.936 |
| Afname marktwaarde | - | - |
| Totaal niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille | 409.351 | 179.936 |
Voor een verdere toelichting op de totstandkoming van de marktwaarde en de overige waardeveranderingen wordt verwezen naar de toelichting op de materiële vaste activa.
De niet-gerealiseerde waardeverandering is in 2021 € 409,4 miljoen positief. De belangrijkste factor in deze betreft de autonome mutatie. De waardeverandering komt hiermee € 229,4 miljoen hoger uit dan in 2020. De autonome mutatie is de waardeverandering van het vastgoed dat op 1 januari 2021 en op 31 december 2021 in bezit was van deltaWonen. Voor 2021 was dit een bedrag van € 406,7 miljoen positief (2020: € 193,4 miljoen positief). Van invloed op de waardeverandering zijn onder meer: de leegwaarde, mutatiegraden, restwaarde (op basis van een exit yield), huuropbrengsten, VTW-normen voor onderhouds- en beheerlasten en de disconteringsvoeten. Het grootste positieve verschil ten opzichte van 2020 wordt veroorzaakt door de restwaarde (op basis van exit-yield). Deze is vastgesteld op basis van de best vergelijkbare transacties uit 2021. In 2021 was de vraag naar beleggingstransacties van residentieel vastgoed weer zeer hoog, groter dan de vraag. Dit heeft tot gevolg dat de aanvangsrendementen verder zijn gedaald. Dit vertaalt zich ook in een dalende exit yield waarbij een hogere eindwaarde wordt ingerekend vanwege de grote vraag en de daaruit volgende verwachte waardeontwikkeling.
9.6.17 Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille verkocht onder voorwaarden
| Vastgoed verkocht onder voorwaarden (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Waardeverandering vastgoed verkocht onder voorwaarden | 701 | 411 |
| Totaal niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille verkocht onder voorwaarden | 701 | 411 |
Voor een verdere toelichting op de totstandkoming van de marktwaarde en de niet-gerealiseerde waardeveranderingen van het vastgoed verkocht onder voorwaarden verwijzen we naar de toelichting op de materiële vaste activa.
9.6.18 Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille bestemd voor verkoop
| Vastgoed bestemd voor verkoop (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Waardeverminderingen | - | - |
| Terugname waardeverminderingen | 374 | 154- |
| Totaal niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille bestemd voor verkoop | 374 | 154- |
Voor een verdere toelichting op de totstandkoming van de niet-gerealiseerde waardeveranderingen van het vastgoed bestemd voor verkoop verwijzen we naar de toelichting op de voorraden.
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| TOTAAL waardeveranderingen vastgoedportefeuille | 400.077 | 180.517 |
Nettoresultaat overige activiteiten
9.6.19 Opbrengsten overige activiteiten
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Opbrengsten activiteiten verkoop onder voorwaarden | 766 | 522 |
| Vergoeding opstelpunten | 57 | 57 |
| Overige bedrijfsopbrengsten | 513 | 374 |
| Totaal opbrengsten overige activiteiten | 1.336 | 952 |
9.6.20 Kosten overige activiteiten
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Opbrengsten activiteiten verkoop onder voorwaarden | - | - |
| Toegerekende personeelskosten | - | - |
| Toegerekende overige organisatiekosten | - | - |
| Toegerekende afschrijvingen | - | - |
| Totaal kosten overige activiteiten | - | - |
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
| TOTAAL netto resultaat overige activiteiten | 1.336 | 952 |
Overige organisatiekosten
9.6.21 Overige organisatiekosten
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Heffing autoriteit woningcorporaties | 39- | 77- |
| Obligoheffing | 323- | - |
| Mutatie Lening Vestia (Agio) | 7.314- | - |
| Toegerekende personeelskosten | 815- | 839- |
| Toegerekende overige organisatiekosten | 671- | 572- |
| Toegerekende afschrijvingen | 62- | 67- |
| Totaal overige organisatiekosten | 9.225- | 1.554- |
De overige organisatiekosten zijn in verslagjaar 2021 volledig in lijn gebracht met de handleiding toepassen functioneel model van SBR Wonen.
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| TOTAAL overige organisatiekosten | 9.225- | 1.554- |
Kosten omtrent leefbaarheid
9.6.22 Kosten omtrent leefbaarheid
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Leefbaarheid | 50- | 18- |
| Toegerekende personeelskosten | 1.374- | 1.342- |
| Toegerekende overige organisatiekosten | 494- | 520- |
| Toegerekende afschrijvingen | 122- | 126- |
| Totaal kosten omtrent leefbaarheid | 2.040- | 2.005- |
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
| TOTAAL kosten omtrent leefbaarheid | 2.040- | 2.005- |
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| TOTAAL kosten omtrent leefbaarheid | 2.040- | 2.005- |
Saldo financiële baten en lasten
9.6.23 Waardeveranderingen van financiële vaste activa en van effecten
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Waardeveranderingen van financiële vaste activa | - | - |
| Totaal waardeveranderingen van financiële vaste activa en van effecten | - | - |
9.6.25 Andere rentebaten en soortgelijke opbrengsten
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Rente opbrengst Agio Vestia | - | - |
| Overige rentebaten | 1 | - |
| 1 | - |
9.6.26 Rentelasten en soortgelijke kosten
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
| Rentelasten leningen overheid en kredietinstellingen | 11.526- | 11.869- |
| Rentelasten rekening-courant | - | - |
| Resultaten derivaten | - | - |
| Overige rente en financieringskosten | 198- | 137- |
| Totaal rentelasten en soortgelijke kosten | 11.724- | 12.006- |
Als gevolg van een positieve renteontwikkeling zien wij in 2021 de rentelasten verder afnemen. De gemiddelde rentevoet is ten opzichte van 2020 gedaald met vier basispunten.
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| TOTAAL saldo financiële baten en lasten | 11.723- | 12.006- |
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Totaal resultaat voor belastingen | 429.677 | 217.692 |
9.6.27 Belastingen
Schattingen
De acute en latente belastingen in de jaarrekening zijn bepaald met inachtneming van de fiscale regels volgens de door de sector met de belastingdienst gemaakte afspraken (Vaststellingsovereenkomst I, II en de VSO omtrent de lening ruil Vestia). De toepassing van deze regels is op een aantal onderwerpen niet zonder meer duidelijk en voor discussie vatbaar. Deze onderwerpen zijn onder andere het onderscheid tussen onderhoudskosten en verbeteringen, de toerekenbare kosten inzake projectontwikkeling en de inschatting van het op basis van een fiscale winstplanning naar verwachting te verrekenen deel van beschikbare fiscale verliezen. Eerst bij de aangifte zal blijken of en in hoeverre de fiscus de door deltaWonen gevolgde standpunten zal overnemen en accorderen. Om die reden kan de in de jaarrekening bepaalde acute en latente belastingen achteraf nog aan veranderingen onderhevig zijn. De aangiften vennootschapsbelasting van deltaWonen zijn tot en met 2019 door de Belastingdienst definitief vastgesteld. Voor de aangiften 2018 en 2019 zullen we bezwaar gaan aantekenen in verband met de verwerking van de vermindering van de verhuurderheffing (subsidies). Omdat de uitkomst van de rechtspraak onzeker is, gaan we het effect niet waarderen in de jaarrekening 2021.
Belastingdruk winst- en-verliesrekening
De belastinglast/-bate over het resultaat in de winst-en-verliesrekening bestaat uit de volgende componenten:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Acute belastingen | 3.261 | - |
| Vrijval saldo verliescompensatie | 3.117 | - |
| Latente belastingvordering (VPB) | 1.181- | 6.387- |
| Totaal belastingen | 5.196- | 6.387- |
De fiscale winst voor 2021 bedraagt € 25,9 miljoen (jaarrekening 2020: € 25,7 miljoen, aangifte 2020: € 20,8 miljoen winst). De fiscale winst wordt verrekend met verliescompensatie vanuit het verleden. Derhalve is het verlies onttrokken uit de latentie verliescompensatie. De acute belastinglast 2021 bedraagt hierdoor derhalve € 3,3 miljoen. Het toepasselijk (wettelijk) belastingtarief bedraagt 25% (2020: 25%). Het effectieve belastingtarief, zijnde de belastinglast in de winst-en -verliesrekening uitgedrukt als % van het jaarresultaat voor belastingen, bedraagt 1,2% (2020: 3,0%) en kan als volgt gespecificeerd worden:
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Commercieel resultaat voor vennootschapsbelasting | 429.677 | 217.692 |
| Af: | ||
| Correctie fiscale afschrijving | 2.057- | 2.172- |
| Correctie commerciële marktwaarde | 410.426- | 180.192- |
| Correctie fiscaal resultaat projecten | - | - |
| Correctie fiscaal onderhoud | 3.785- | 8.221- |
| Correctie fiscaal opbrengst verkopen | 2.018- | 1.831- |
| Niet-aftrekbare rente (ATAD) | 32- | 88- |
| Bij: | ||
| Correctie Agio Vestia Lening | 3.620 | - |
| Correctie fiscaal resultaat projecten | 10.349 | 324- |
| Correctie Sectorspecifieke heffing | - | - |
| Niet-aftrekbare rente (ATAD) | - | - |
| Correctie fiscale rente | 183 | 782 |
| Belastbaar bedrag | 25.511 | 25.645 |
| Verrekening compensabel verlies | 12.467- | 25.645- |
| Belastingbedrag 25% | 3.261 | - |
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
| Totaal van resultaat na belastingen | 424.481 | 211.305 |
9.6.29 Overige toelichting winst-en-verliesrekening op basis van categoriaal model
Afschrijvingen immateriële en materiële activa
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Kosten van verwerving van intellectuele rechten | 679 | 620 |
| Onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie | 508 | 678 |
| Totaal afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa | 1.188 | 1.298 |
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| TOTAAL Afschrijvingen immateriële en materiële vaste activa | 1.188 | 1.298 |
Loonkosten
Lonen, salarissen, sociale lasten en pensioenlasten
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Lonen en salarissen | 9.854 | 9.552 |
| Sociale lasten | 1.461 | 1.431 |
| Pensioenlasten | 1.144 | 1.499 |
| Totaal lonen, salarissen, sociale lasten en pensioenlasten | 12.459 | 12.481 |
Het aantal werkzame werknemers per 31 december, berekend op fulltimebasis en uitgesplitst naar activiteiten, bedroeg:
| 2021 | 2020 | |
|---|---|---|
| Directie/secretariaat/concerncontrol | 4 | 4 |
| Afdeling Klant & Wonen | 62,2 | 56,6 |
| Afdeling Vastgoed | 58,2 | 55,7 |
| Afdeling Bedrijfsbeheer | 33,3 | 34,4 |
| Afdeling Bestuurszaken | 11,3 | 14,3 |
| Totaal | 169,1 | 165,1 |
| Geen van de werknemers is buiten Nederland werkzaam. | ||
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
| TOTAAL lonen, salarissen, sociale lasten en pensioenlasten | 12.459 | 12.481 |
Overige organisatiekosten
| Beheerskosten (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Algemene beheers- en administratiekosten | 1.896 | 1.902 |
| Automatiseringskosten | 1.845 | 1.060 |
| Huisvestigingskosten | 677 | 802 |
| Overige personeelskosten | 1.387 | 1.444 |
| Subtotaal beheerskosten | 5.804 | 5.208 |
| Heffingen (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
| Belastingen | 5.088 | 4.918 |
| Verzekeringen | 693 | 432 |
| Verhuurderheffing | 10.555 | 11.744 |
| Bijdrageheffing AW | 39 | 77 |
| Contributie Aedes | 84 | 82 |
| Subtotaal heffingen | 16.459 | 17.253 |
| Overige bedrijfslasten (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
| Bijdrage bijzondere doelgroepen | 71 | 142 |
| Diverse bedrijfslasten | 692 | 587 |
| Subtotaal overige bedrijfslasten | 762 | 728 |
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
| Totaal overige organisatiekosten | 23.026 | 23.190 |
9.6.30 Niet direct toerekenbare opbrengsten en kosten
| (x € 1.000) | 2021 | 2020 |
|---|---|---|
| Toegerekende personeelskosten | 2.523- | 2.667- |
| Overige personeelskosten | 549- | 509- |
| Automatiseringskosten | 377- | 255- |
| Algemene beheer- en administratiekosten | 812- | 880- |
| Huisvestingskosten | 138- | 173- |
| Afschrijvingen | 1.098- | 1.156- |
| Overige bedrijfsopbrengsten | 13 | 11 |
| Totaal niet direct toerekenbare opbrengsten en kosten | 5.484- | 5.631- |
9.7 Overige toelichtingen
Werknemers
Op 31 december 2021 had deltaWonen 169,1 FTE in dienst (2020: 165,1). Het aantal fulltime medewerkers ultimo 2021 is exclusief 4,2 FTE's aan vacatures (2020: 3 FTE aan vacatures). Inclusief vacatures komt het totaal op 173,3 FTE.
Toelichting op kasstromen
1. De kasstromen uit operationele activiteiten afgenomen met € 2,2 miljoen vooral door:
- € 3,4 miljoen meer aan ontvangsten van huurders als gevolg van huurverhogingen en toevoeging van nieuwbouw;
- Een stijging van betalingen aan leveranciers van € 7,4 miljoen, met name door de betaling van de voorlopige aanslag vennootschapsbelasting;
- Een afname van betalingen uit hoofde van verhuurderheffing van € 1,2 miljoen.
- Een afname van betalingen uit hoofde van renteuitgaven van € 0,6 miljoen.
2. De kasstromen uit (des)investeringsactiviteiten zijn ten opzichte van 2020 gedaald met € 20,8 miljoen door een combinatie van lagere investeringen in (nieuw)bouw- en verduurzamingsproject van € 20,9 miljoen (+/+) en lagere ontvangsten uit bestaande huur woongelegenheden en verkopen onder voorwaarden ad. € 0,1 miljoen (-/-).
3. In 2021 zijn nieuwe leningen aangetrokken voor € 19,8 miljoen. Daarnaast is € 14,2 miljoen afgelost op leningen. Deze mutaties van de langlopende leningen hebben geleid tot een positieve kasstroom uit financieringsactiviteiten van € 5,6 miljoen.
Accountantshonorarium
Accountantshonorarium 2021 o.b.v. art. 2:382a bW
| (x € 1.000) | BDO accountants | Overige accountants-organisaties |
|---|---|---|
| Onderzoek van de jaarrekening | 135.550 | - |
| Andere controleopdrachten: dVi | 18.241 | |
| Adviesdiensten op fiscaal terrein | - | 27.250 |
| Andere niet-controleopdrachten, waarvan: | - | 106.644 |
| - Salarisadministratie | - | 83.364 |
| - Overige adviesdiensten | - | 23.280 |
| 153.791 | 133.894 |
Bovenstaande honoraria voor onderzoek van de jaarrekening is gebaseerd op de totale honoraria voor het onderzoek van de jaarrekening 2021 ongeacht of werkzaamheden reeds gedurende 2021 zijn verricht.
Publicatie bezoldiging uit hoofde van de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving (RJ):
De totale bezoldiging zoals berekend op basis van de RJ-richtlijnen is hoger dan de totale bezoldiging zoals berekend volgens de WNT. Dit komt omdat in de RJ-richtlijnen ook de sociale premies (werkgeversdeel van zowel de verplichte als de vrijwillige sociale lasten) zijn meegerekend in de totale bezoldiging.
| Functie | directeur-bestuurder |
| Duur dienstverband | 1-1-2021 tot en met 31-12-2021 |
| Omvang dienstverband | 1 FTE |
| Looptijd actuele dienstbetrekking | Onbepaalde tijd |
| Periodiek betaalde beloning | 178.708 |
| Beloning betaalbaar op termijn | 18.292 |
| Totale bezoldiging 2021 | 197.000 |
Verantwoording WNT in jaarrekening 2021
Bezoldiging van (ex-)bestuurders en (ex-)commissarissen
Bestuurders
De bezoldiging van de huidige bestuurder bestaat uit periodieke betaalde beloningen (zoals salarissen, doorbetaling bij ziekte en vakantie, sociale premies, presentatiegelden, kostenvergoedingen en ter beschikking stelling van een auto), beloningen betaalbaar op termijn (zoals pensioenlasten, sabbatical leave, jubileumuitkeringen, VUT- en prepensioenuitkeringen), uitkeringen bij beëindiging van het dienstverband en bonusbetalingen.
De bezoldiging van de huidige bestuurder die in het boekjaar ten laste van de toegelaten instelling zijn gekomen bedragen € 197.000 (2020: € 189.000) en is als volgt gespecificeerd (in euro's):
| (x € 1.000) | 2021 |
|---|---|
| Periodiek betaalde beloning | 178.708 |
| Beloning betaalbaar op termijn | 18.292 |
| Uitkering bij beëindiging dienstverband | - |
| Bonusbetaling | - |
| Totaal | 197.000 |
Commissarissen
De bezoldiging van huidige commissarissen die in het boekjaar ten laste van de toegelaten instelling zijn gekomen bedragen € 113.950 en is naar individuele commissaris als volgt gespecificeerd (in euro's).
| Naam | Functie | Bezoldiging 2021 |
|---|---|---|
| De heer H.B.A. Grootelaar | Voorzitter raad van commissarissen | 22.750 |
| Mevrouw J.A. Braam | Commissaris | 15.200 |
| De heer J.E. van Driel | Commissaris | 15.200 |
| De heer R.W.M. Takken | Commissaris | 15.200 |
| De heer J. Veuger | Commissaris | 15.200 |
| Mevrouw H. Diender-van Dijk | Commissaris | 15.200 |
| De heer B.L.M.T. van Moerkerk | Commissaris | 15.200 |
| Totaal | 113.950 |
Er zijn geen belangrijke overige bepalingen betreffende de vorderingen op de bestuurders en commissarissen. Er zijn geen leningen, voorschotten of garanties door deltaWonen aan bestuurders en commissarissen verstrekt.
Wet Normering Topinkomens
De WNT is van toepassing op Stichting deltaWonen. Het voor Stichting deltaWonen toepasselijke bezoldingsmaximum is in 2021 € 197.000 en is gebaseerd op het bezoldigingsmaximum voor woningcorporaties klasse G. Dit geldt naar rato van de duur en/of omvang van het dienstverband.
1. Bezoldiging topfunctionarissen
1a. Leidinggevende topfunctionarissen topfunctionarissen met dienstbetrekking. Tevens leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking vanaf de 13e maand van de functievervulling. Bij deltaWonen is uitsluitend sprake van een leidinggevende topfunctionaris.
| Gegevens 2021 | |
|---|---|
| Bedragen x € 1 | E. Leideman |
| Functiegegevens | Directeur-bestuurder |
| Aanvang en einde functievervulling in 2021 | 01-01-2021 31-12-2021 |
| Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte) | 1,0 |
| Dienstbetrekking? | ja |
| Bezoldiging | |
| Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen | 178.708 |
| Beloningen betaalbaar op termijn | 18.292 |
| Subtotaal | 197.000 |
| Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum | 197.000 |
| -/- Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag | - |
| Bezoldiging | 197.000 |
| Gegevens 2020 | |
| Bedragen x € 1 | E. Leideman |
| Functiegegevens | Directeur-bestuurder |
| Aanvang en einde functievervulling in 2020 | 01-01-2020 31-12-2020 |
| Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte) | 1,0 |
| Dienstbetrekking? | ja |
| Bezoldiging | |
| Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen | 159.769 |
| Beloningen betaalbaar op termijn | 29.231 |
| Subtotaal | 189.000 |
| Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum | 189.000 |
| Bezoldiging | 189.000 |
1b. Leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking kalendermaand 1-12: DeltaWonen kent geen leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking.
1c. Toezichthoudende topfunctionarissen
| Gegevens 2021 | |||||
| Bedragen x € 1 | H.B.A. Grootelaar | R.W.M. Takken | B.L.M.T. van Moerkerk | J.A. Braam | J.E. van Driel |
| Functiegegevens | Voorzitter | Lid | Lid | Lid | Lid |
| Aanvang en einde functievervulling in 2021 | 01-01-2021 31-12-2021 |
01-01-2021 31-12-2021 |
01-01-2021 31-12-2021 |
01-01-2021 31-12-2021 |
01-01-2021 31-12-2021 |
| Bezoldiging | |||||
| Bezoldiging | 22.750 | 15.200 | 15.200 | 15.200 | 15.200 |
| Individueel toepasselijk bezoldigingsmaximum | 29.550 | 19.700 | 19.700 | 19.700 | 19.700 |
| -/- Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. |
| Bezoldiging | 22.750 | 15.200 | 15.200 | 15.200 | 15.200 |
| Gegevens 2021 | |||||
| Bedragen x € 1 | J. Veuger | H. Diender-van Dijk | |||
| Functiegegevens | Lid | Lid | |||
| Aanvang en einde functievervulling in 2021 | 01-01-2021 31-12-2021 |
01-01-2021 31-12-2021 |
|||
| Bezoldiging | |||||
| Bezoldiging | 15.200 | 15.200 | |||
| Individueel toepasselijk bezoldigingsmaximum | 19.700 | 19.700 | |||
| -/- Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag | N.v.t. | N.v.t. | |||
| Bezoldiging | 15.200 | 15.200 | |||
| Gegevens 2020 | |||||
| Bedragen x € 1 | H.B.A. Grootelaar | R.W.M. Takken | B.L.M.T. van Moerkerk | J.A. Braam | J.E. van Driel |
| Functiegegevens | Voorzitter | Lid | Lid | Lid | Lid |
| Aanvang en einde functievervulling in 2020 | 01-01-2020 31-12-2020 |
01-01-2020 31-12-2020 |
01-01-2020 31-12-2020 |
01-01-2020 31-12-2020 |
01-01-2020 31-12-2020 |
| Bezoldiging | |||||
| Bezoldiging | 20.710 | 13.823 | 13.823 | 13.823 | 13.823 |
| Individueel toepasselijk bezoldigingsmaximum | 28.350 | 18.900 | 18.900 | 18.900 | 18.900 |
| Gegevens 2020 | |||||
| Bedragen x € 1 | J. Veuger | H. Diender-van Dijk | |||
| Functiegegevens | Lid | Lid | |||
| Aanvang en einde functievervulling in 2020 | 01-01-2020 31-12-2020 |
01-01-2020 31-12-2020 |
|||
| Bezoldiging | |||||
| Bezoldiging | 13.823 | 13.823 | |||
| Individueel toepasselijk bezoldigingsmaximum | 18.900 | 18.900 |
1d. Topfunctionarissen met een bezoldiging van € 1.700,- of minder: deltaWonen kent geen topfunctionarissen met een bezoldiging van € 1.700,- of minder.
"2. Uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen met of zonder dienstbetrekking:
Er is bij deltaWonen geen sprake van uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen met of zonder dienstbetrekking."
"3. Overige rapportageverplichtingen op grond van de WNTNaast die hierboven vermelde topfunctionarissen zijn er geen overige functionarissen met dienstbetrekking die in 2021 een bezoldiging boven het individuele WNT-maximum hebben ontvangen. "
9.8 Balans scheiding daeb en niet-daeb 2021
(voor resultaatbestemming) (x € 1.000)
| 31-12-2021 | 31-12-2020 | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Daeb | Niet-daeb | Eliminaties | Totaal | Daeb | Niet-daeb | Eliminaties | Totaal | |
| Activa | ||||||||
| Vaste activa | ||||||||
| Immateriële vaste activa | ||||||||
| Kosten van verwerving van intellectuele rechten | 1.069 | 22 | - | 1.091 | 1.701 | 34 | 1.735 | |
| Totaal van immateriële vaste activa | 1.069 | 22 | - | 1.091 | 1.701 | 34 | 0 | 1.735 |
| Vastgoedbeleggingen | ||||||||
| Daeb vastgoed in exploitatie | 2.613.501 | - | - | 2.613.501 | 2.182.589 | 2.182.589 | ||
| Niet-daeb vastgoed in exploitatie | - | 38.606 | - | 38.606 | 34.918 | 34.918 | ||
| Onroerende zaken verkocht onder voorwaarden | - | 23.410 | - | 23.410 | 22.300 | 22.300 | ||
| Vastgoed in ontwikkeling bestemd voor eigen exploitatie | 8.274 | - | - | 8.274 | 17.155 | 17.155 | ||
| Totaal van vastgoedbeleggingen | 2.621.775 | 62.016 | - | 2.683.791 | 2.199.744 | 57.218 | 0 | 2.256.962 |
| Materiële vaste activa | ||||||||
| Onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie | 5.329 | 109 | 5.438 | 5.415 | 111 | 5.526 | ||
| Totaal van materiële vaste activa | 5.329 | 109 | - | 5.438 | 5.415 | 111 | 0 | 5.526 |
| Financiële vaste activa | ||||||||
| Latente belastingvorderingen | 2.805 | 55 | - | 2.860 | 2.839 | 1.956 | 4.795 | |
| Vorderingen op groepsmaatschappijen (interne lening) | 10.000 | - | 10.000- | - | 11.000 | -11.000 | 0 | |
| Aandelen certificaten van aandelen en andere vormen van deelneming in groepsmaatschappijen | 47.127 | - | 47.127- | - | 40.770 | -40.770 | 0 | |
| Totaal van financiële vaste activa | 59.932 | 55 | 57.127- | 2.860 | 54.609 | 1.956 | -51.770 | 4.795 |
| Som der vaste activa | 2.688.105 | 62.202 | 57.127- | 2.693.180 | 2.261.469 | 59.319 | -51.770 | 2.269.018 |
| Vlottende activa | ||||||||
| Voorraden | ||||||||
| Vastgoed bestemd voor de verkoop | 1.751 | 202 | - | 1.953 | 1.033 | 525 | 1.558 | |
| Overige voorraden | 259 | 5 | - | 264 | 234 | 4 | 238 | |
| Totaal voorraden | 2.010 | 207 | - | 2.217 | 1.267 | 529 | 0 | 1.796 |
| Vorderingen | ||||||||
| Huurdebiteuren | 495 | 10 | - | 505 | 471 | 10 | 481 | |
| Overheid | 6 | - | - | 6 | 57 | 1 | 58 | |
| Belastingen en premies sociale verzekeringen | 839 | - | - | 839 | 0 | |||
| Overige vorderingen | 690 | 14 | - | 704 | 504 | 10 | 515 | |
| Overlopende activa | 63 | 1 | - | 64 | 71 | 1 | 72 | |
| Totaal van vorderingen | 2.093 | 25 | - | 2.118 | 1.103 | 22 | 0 | 1.126 |
| Liquide middelen | 3.936 | 15.890 | - | 19.826 | 0 | 12.646 | -10.141 | 2.505 |
| Totaal van vlottende activa | 8.039 | 16.122 | - | 24.161 | 2.370 | 13.197 | -10.141 | 5.427 |
| Totaal van activa | 2.696.144 | 78.324 | 57.127- | 2.717.341 | 2.263.840 | 72.516 | -61.911 | 2.274.444 |
(voor resultaatbestemming) (x € 1.000)
| 31-12-2021 | 31-12-2020 | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Daeb | Niet-daeb | Eliminaties | Totaal | Daeb | Niet-daeb | Eliminaties | Totaal | |
| Passiva | ||||||||
| Eigen vermogen | ||||||||
| Herwaarderingsreserves | 1.190.479 | 14.789 | 14.789- | 1.190.479 | 1.018.555 | 13.192 | -13.192 | 1.018.555 |
| Overige reserves | 531.866 | 25.980 | 25.980- | 531.866 | 492.484 | 23.896 | -23.896 | 492.484 |
| Resultaat na belastingen van het boekjaar | 424.481 | 6.357 | 6.357- | 424.481 | 211.305 | 3.682 | -3.682 | 211.305 |
| Totaal van eigen vermogen | 2.146.826 | 47.127 | 47.127- | 2.146.826 | 1.722.345 | 40.770 | -40.770 | 1.722.346 |
| Voorzieningen | ||||||||
| Voorziening onrendabele investeringen en herstructureringen | 6.223 | - | - | 6.223 | 288 | 288 | ||
| Overige voorzieningen | 451 | 9 | - | 460 | 445 | 9 | 454 | |
| Totaal van voorzieningen | 6.673 | 9 | - | 6.682 | 733 | 9 | 0 | 742 |
| Langlopende schulden | ||||||||
| Schulden aan overheid | 16.406 | - | - | 16.406 | 17.170 | 17.170 | ||
| Schulden aan kredietinstellingen | 492.844 | - | - | 492.844 | 494.128 | 494.128 | ||
| Schulden aan groepsmaatschappijen (interne lening) | - | 10.000 | 10.000- | - | 11.000 | -11.000 | 0 | |
| Verplichtingen inzake onroerende zaken verkocht onder voorwaarden | - | 21.033 | - | 21.033 | 20.561 | 20.561 | ||
| 509.250 | 31.033 | 10.000- | 530.282 | 511.298 | 31.561 | -11.000 | 531.859 | |
| Kortlopende schulden | ||||||||
| Schulden aan kredietinstellingen | 18.406 | - | - | 18.406 | 3.465 | 3.465 | ||
| Schulden aan kredietinstellingen (negatieve liquide middelen) | - | - | - | - | 10.141 | -10.141 | 0 | |
| Schulden aan leveranciers | 1.759 | 36 | - | 1.795 | 2.411 | 49 | 2.460 | |
| Schulden aan overheid | 764 | - | - | 764 | 732 | 732 | ||
| Belastingen en premies sociale verzekering | 2.566 | 52 | - | 2.618 | 3.154 | 64 | 3.218 | |
| Schulden ter zake van pensioenen | - | - | - | - | 6 | 6 | ||
| Overige schulden | 1.196 | 24 | - | 1.220 | 1.109 | 24 | 1.133 | |
| Overlopende passiva | 8.704 | 43 | - | 8.747 | 8.446 | 40 | 8.486 | |
| Totaal van kortlopende schulden | 33.395 | 155 | - | 33.550 | 29.464 | 177 | 10.141- | 19.500 |
| Totaal van passiva | 2.696.144 | 78.324 | 57.127- | 2.717.341 | 2.263.840 | 72.516 | 61.911- | 2.274.444 |
9.9 Winst-en-verliesrekening scheiding daeb en niet-daeb 2021
| 2021 | 2020 | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Functioneel model (x € 1.000) | DAEB | Niet-DAEB | Eliminaties | Totaal | DAEB | Niet-DAEB | Eliminaties | Totaal |
| Huuropbrengsten | 99.343 | 1.744 | - | 101.087 | 95.970 | 1.755 | - | 97.725 |
| Opbrengsten servicecontracten | 2.638 | 176 | - | 2.813 | 2.508 | 98 | - | 2.606 |
| Lasten servicecontracten | 2.882- | 114- | - | 2.996- | 2.912- | 154- | - | 3.066- |
| Overheidsbijdragen | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Lasten verhuur- en beheeractiviteiten | 8.171- | 189- | - | 8.359- | 8.002- | 184- | - | 8.185- |
| Lasten onderhoudsactiviteiten | 25.588- | 518- | - | 26.106- | 20.947- | 477- | - | 21.424- |
| Overige directe operationele lasten exploitatie bezit | 16.318- | 102- | - | 16.420- | 17.079- | 97- | - | 17.176- |
| Nettoresultaat exploitatie van vastgoedportefeuille | 49.023 | 997 | - | 50.020 | 49.538 | 942 | - | 50.480 |
| Omzet verkocht vastgoed in ontwikkeling | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Lasten verkocht vastgoed in ontwikkeling | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Toegerekende organisatiekosten | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Toegerekende financieringskosten | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Nettoresultaat verkocht vastgoed in ontwikkeling | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Verkoopopbrengst vastgoedportefeuille | 3.566 | 869 | - | 4.436 | 3.990 | 587 | - | 4.577 |
| Toegerekende organisatiekosten | 169- | 40- | - | 209- | 224- | 29- | - | 253- |
| Boekwaarde verkochte vastgoedportefeuille | 2.411- | 584- | - | 2.995- | 2.550- | 465- | - | 3.015- |
| Netto gerealiseerd resultaat verkoop vastgoedportefeuille | 987 | 245 | - | 1.232 | 1.216 | 93 | - | 1.309 |
| Overige waardeveranderingen vastgoedportefeuille | 10.349- | - | - | 10.349- | 324 | - | - | 324 |
| Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille | 405.146 | 4.205 | - | 409.351 | 177.894 | 2.042 | - | 179.936 |
| Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille verkocht onder voorwaarden | - | 701 | - | 701 | - | 411 | - | 411 |
| Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille bestemd voor verkoop | 374 | - | - | 374 | -125 | 29- | - | 154- |
| Waardeveranderingen vastgoedportefeuille | 395.172 | 4.906 | - | 400.077 | 178.093 | 2.423 | - | 180.517 |
| Opbrengsten overige activiteiten | 703 | 633 | - | 1.336 | 426 | 526 | - | 952 |
| Kosten overige activiteiten | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Nettoresultaat overige activiteiten | 703 | 633 | - | 1.336 | 426 | 526 | - | 952 |
| Overige organisatiekosten | 9.193- | 32- | - | 9.225- | 1.523- | 31- | - | 1.554- |
| Kosten omtrent leefbaarheid | 1.999- | 41- | - | 2.040- | 1.965- | 40- | - | 2.005- |
| Waardeveranderingen van financiële vaste activa en van effecten | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Opbrengst van vorderingen die tot de vaste activa behoren en van effecten | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Andere rentebaten en soortgelijke opbrengsten | 202 | - | 201- | 1 | 220 | - | 220- | 0- |
| Rentelasten en soortgelijke kosten | 11.724- | 201- | 201 | 11.724- | 12.006- | 220- | 220 | 12.005- |
| Saldo financiële baten en lasten | 11.522- | 201- | - | 11.723- | 11.786- | 220- | - | 12.006- |
| Totaal van resultaat voor belastingen | 423.171 | 6.506 | - | 429.677 | 213.999 | 3.694 | - | 217.692 |
| Belastingen | 5.047- | 149- | - | 5.196- | 6.375- | 12- | - | 6.387- |
| Resultaat deelnemingen | 6.357 | - | 6.357- | - | 3.682 | - | 3.682- | - |
| Totaal van resultaat na belastingen | 424.481 | 6.357 | 6.357- | 424.481 | 211.305 | 3.682 | 3.682- | 211.305 |
9.10 Kasstroomoverzicht scheiding daeb en niet-daeb 2021
| 2021 | 2020 | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| (directe methode) (x € 1.000) | Daeb | Niet-daeb | Eliminaties | Totaal | Daeb | Niet-daeb | Eliminaties | Totaal |
| Operationele activiteiten | ||||||||
| Ontvangsten | ||||||||
| Huurontvangsten | 99.230 | 1.778 | - | 101.008 | 96.138 | 1.764 | - | 97.902 |
| Vergoedingen | 3.071 | 102 | - | 3.172 | 2.963 | 98 | - | 3.061 |
| Overheidsontvangsten | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Overige bedrijfsontvangsten | 558 | 4 | - | 562 | 419 | 4 | - | 423 |
| Ontvangen interest (uit operationele activiteiten) | 202 | - | -201 | 1 | 220 | - | -220 | - |
| Saldo ingaande kasstromen operationele activiteiten | 103.060 | 1.884 | -201 | 104.744 | 99.740 | 1.866 | -220 | 101.386 |
| Uitgaven | ||||||||
| Betalingen aan werknemers | -13.472 | -275 | - | -13.747 | -13.550 | -277 | - | -13.827 |
| Onderhoudsuitgaven | -17.385 | -410 | - | -17.795 | -15.082 | -399 | - | -15.481 |
| Overige bedrijfsuitgaven | -14.318 | -502 | - | -14.820 | -13.458 | -671 | - | -14.129 |
| Betaalde interest | -11.596 | -201 | 201 | -11.596 | -12.167 | -220 | 220 | -12.167 |
| Sectorspecifieke heffing onafhankelijk van resultaat | -362 | - | - | -362 | -77 | - | - | -77 |
| Verhuurderheffing | -10.541 | -13 | - | -10.555 | -11.744 | - | - | -11.744 |
| Leefbaarheid externe uitgaven niet investeringsgebonden | -49 | -1 | - | -50 | -17 | - | - | -17 |
| Vennootschapsbelasting | -5.912 | 1.812 | - | -4.100 | -5.388 | 5.388 | - | - |
| Saldo uitgaande kasstromen operationele activiteiten | -73.637 | 409 | 201 | -73.026 | -71.483 | 3.821 | 220 | -67.442 |
| Totaal van kasstroom uit operationele activiteiten | 29.424 | 2.293 | - | 31.717 | 28.257 | 5.687 | - | 33.944 |
| (Des)investeringsactiviteiten | ||||||||
| MVA ingaande kasstroom | ||||||||
| Verkoopontvangsten bestaande huur, woon- en niet woongelegenheden | 3.474 | 869 | - | 4.343 | 3.933 | 559 | - | 4.492 |
| Verkoopontvangsten woongelegenheden (VOV) | - | 1.962 | - | 1.962 | - | 2.684 | - | 2.684 |
| Verkoopontvangsten nieuwbouw, woon- en niet woongelegenheden | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Verkoopontvangsten grond | - | - | - | - | - | - | - | - |
| (Des) investeringsontvangsten overig | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ontvangsten uit hoofde van vervreemding van materiële vaste activa | 3.474 | 2.832 | - | 6.305 | 3.933 | 3.243 | - | 7.176 |
| MVA ingaande kasstroom | ||||||||
| Nieuwbouw huur-, woon- en nietwoongelegenheden | -20.301 | - | - | -20.301 | -27.765 | - | - | -27.765 |
| Woningverbetering, woon- en niet woongelegenheden | -4.650 | - | - | -4.650 | -18.073 | - | - | -18.073 |
| Aankoop, woon- en niet woongelegenheden | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Nieuwbouw verkoop, woon- en niet woongelegenheden | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Aankoop woongelegenheden (VOV) voor doorverkoop | - | -871 | - | -871 | - | -1.466 | - | -1.466 |
| Sloopuitgaven, woon- en niet woongelegenheden | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Investeringen overig ten dienste van | -481 | -10 | - | -491 | -638 | -13 | - | -651 |
| Verwerving van materiële vaste activa | -25.432 | -880 | - | -26.312 | -46.476 | -1.479 | - | -47.955 |
| Saldo in- en uitgaande kasstroom MVA | -21.958 | 1.951 | - | -20.007 | -42.543 | 1.764 | - | -40.779 |
| FVA | ||||||||
| Ontvangsten verbindingen | - | - | - | - | ||||
| Ontvangsten overig | - | - | - | - | ||||
| Ontvangsten aflossing interne lening | 1.000 | - | -1.000 | - | 1.000 | - | -1.000 | - |
| Uitgaven verbindingen | - | - | - | - | ||||
| Uitgaven overig | - | - | - | - | ||||
| Saldo in- en uitgaande kasstroom FVA | 1.000 | - | -1.000 | - | 1.000 | - | -1.000 | - |
| Totaal van kasstroom uit investeringsactiviteiten | -20.958 | 1.951 | -1.000 | -20.007 | -41.543 | 1.764 | -1.000 | -40.779 |
| Financieringsactiviteiten | ||||||||
| Ingaand | ||||||||
| Nieuwe te borgen leningen | 19.808 | - | - | 19.808 | 31.000 | 31.000 | ||
| Nieuwe ongeborgde leningen | - | - | - | |||||
| Inkomende financieringskasstromen | 19.808 | - | - | 19.808 | 31.000 | - | - | 31.000 |
| Uitgaand | ||||||||
| Aflossingen geborgde leningen | -14.197 | - | - | -14.197 | -29.478 | - | - | -29.478 |
| Aflossingen ongeborgde leningen | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Aflossingen interne leningen van DAEB | - | -1.000 | 1.000 | - | - | -1.000 | 1.000 | - |
| Uitgaande financieringskasstromen | -14.197 | -1.000 | 1.000 | -14.197 | -29.478 | -1.000 | 1.000 | -29.478 |
| Totaal van kasstroom uit financieringsactiviteiten | 5.611 | -1.000 | 1.000 | 5.611 | 1.522 | -1.000 | 1.000 | 1.522 |
| Toename/afname van geldmiddelen | 14.077 | 3.245 | - | 17.321 | -11.764 | 6.451 | - | -5.313 |
| Wijziging kortgeld | ||||||||
| Geldmiddelen aan het begin van de periode | -10.141 | 12.646 | - | 2.505 | 1.623 | 6.195 | - | 7.818 |
| Geldmiddelen aan het einde van de periode | 3.936 | 15.891 | - | 19.826 | -10.141 | 12.646 | - | 2.505 |
Ondertekening van de jaarrekening
Zwolle, 10 juni 2022
Mevrouw M.C.E. van der Vleuten
commissaris
Zwolle, 10 juni 2022
De heer J. Veuger
commissaris
Zwolle, 10 juni 2022
Mevrouw F.J. Siderius
commissaris
Zwolle, 10 juni 2022
De heer J.E. van Driel
commissaris
Zwolle, 10 juni 2022
Mevrouw H. Diender-van Dijk
commissaris
Zwolle, 10 juni 2022
De heer R.W.M. Takken
commissaris
Zwolle, 10 juni 2022
De heer H.B.A. Grootelaar
Voorzitter raad van commissarissen
Zwolle, 10 juni 2022
De heer E. Leideman
directeur-bestuurder deltaWonen